Subag

Subag waa cunto dufan leh oo laga soo saaro caanaha xoolaha, sida lo'da, geela, adhiga iyo lo'da badeecadaha kale. Waxa la sameeyaa marka caanaha ama labankiisa (qaybta dufanka badan ee sare u soo dul dhacda) la lulo ilaa xabbadaha dufanku isku soo urursadaan oo ay ka soocmaan biyaha, kuwaas oo loo yaqaan 'biyaha subaga' (buttermilk).

Subagga caadiga ah wuxuu inta badan ka kooban yahay dufan boqolkiiba siddeetan iyo wax ka badan, iyadoo inta soo hadhay ay tahay biyo iyo xoogaa borotiin ah. Midabkiisu wuxuu u dhexeeyaa caddaan iyo huruud, taasoo ku xidhan cuntada xoolaha la quudiyo, gaar ahaan caarada cagaaran ee ay ku jiraan midabka karotiin.

Sida loo sameeyo

Habka gacanta ee caadiga ah wuxuu ku bilaabmaa in caanaha la dhigo muddo ay ka soo baxdo laban ama la haadiyo. Kaddib waxa lagu shubaa haan ama sibraar, oo si joogto ah loo lulaa. Lulidda waxay jebisaa gidaarada xabbadaha dufanka, sidaas awgeedna waxay isku dhejiyaan oo ay noqdaan xubno waaweyn. Marka la kala saaro biyaha, waxa la helaa subag qoyan oo mararka qaarkood la maydho oo la tuujiyo si biyaha ku hadhay looga saaro. Warshadaha casriga ah waxay isticmaalaan mishiinno gariirisa (separator) iyo qalabka lulidda joogtada ah.

Noocyada

Waxaa jira subag cusbo leh iyo mid cusbo la'aan ah; cusbadu waxay dheereysaa muddada la kaydin karo. Waxaa kale oo jira subag laga soocay caanaha khamiirsan, kaasoo dhadhan dhanaan yar leh. Nooc kale oo caan ku ah Soomaaliya iyo dalalka Aasiya koonfureed waa subagga la karkariyo si biyaha iyo borotiinku uga baxaan, oo la yidhaahdo subag saafi ah ama 'ghee'; wuxuu iska ilaalin karaa muddo dheer iyadoon qaboojin loo baahnayn.

Adeegsiga

Subagga waxaa lagu shiilaa hilibka iyo bariiska, waxaana lagu daraa canjeero, malawax, muufo iyo dooliska rootiga. Cuntada la dubo, wuxuu ka qaybqaataa in bur-buurtu naxariis noqoto sababtoo ah dufanku wuxuu joojiyaa in xadhkaha bariiska gluten-ku aad u xoogaystaan. Xarfaha kulaylka, wuxuu bilaabaa inuu gubto heerkul ka hooseeya kan saliidaha badan, sidaas darteed subagga saafiga ah ayaa loo isticmaalaa shiilidda kulul.

Dhinaca nafaqada

Subaggu waa il tamar sarreysa oo ku saabsan dufanka la buuxiyey (saturated fat), waxaana ku jira fiitamiinno dufanka ku milma sida A iyo D. Talooyinka caafimaadka caalamiga ah waxay guud ahaan ku boorriyaan in dufanka la buuxiyey si dhexdhexaad ah loo cuno, iyadoo la eegayo caafimaadka wadnaha. Dadka aan qaadi karin laktoos-ka badanaa way u dulqaadan karaan subagga saafiga ah, maxaa yeelay inta badan laktoos-ka waa laga saaray.