Sulaalada labaatanaad

Sulaalada labaatanaad waa sulaalad boqortooyo ah oo Masar hore xukuntay, waxayna ahayd tan ugu dambeysay saddexda sulaalo ee sameeyay xilliga la yiraahdo Boqortooyada Cusub (New Kingdom). Waxay ku timid kadib Sulaalada sagaal iyo tobnaad, waxayna dhammaadkeeda hor kacday xilliga kala guurka saddexaad, oo dalka u kala qaybsamay awood maamul oo kala duwan.

Boqorradii sulaaladan caanka ka mid ahaa waxaa ka mid ahaa Ramses III, oo badanaa loo tiriyaa boqorkii ugu awood weynaa ee Boqortooyada Cusub ee ugu dambeeya. Inta badan boqorradii kale magacooda waxay ka koobnaa Ramses, taas oo keentay in taariikhyahannada u yeeraan xilligan 'Ramessid' oo dambe.

Taariikhda iyo waqtiga

Sulaalada waxay xukuntay qiyaastii dhammaadka kun-sanadka labaad ka hor Miilaad, oo qiyaastii ilaa qarniyada 12-aad iyo 11-aad BC. Tirooyinka saxda ah waxay ku kala duwan yihiin nidaamyada taariikh-xisaabinta ee cilmi-baarayaasha.

Dagaallada iyo dhaqaalaha

Xilliga Ramses III, Masar waxay la kulantay weeraro ka yimid kooxo la yiraahdo 'Dadka Badda' (Sea Peoples), iyo sidoo kale kooxo Liibiyaan ah oo ka soo galay dhinaca galbeed. Qoraallada macbudka Medinet Habu waxay ka warramaan dagaalladaas. Isla xilligaas waxaa soo baxay dhibaatooyin dhaqaale: qiimaha hadhuudhka kor u kacay, oo shaqaalihii xabaalaha qoday ee Deir el-Medina waxay sameeyeen shaqo joojin markii mushahar-cuntadooda daahay — mid ka mid ah xogta ugu hore ee noocaas ah.

Awoodda wadaadada iyo dhammaadka

Intii sulaaladu socotay, awoodda wadaadada sare ee Amun ee Thebes ayaa kordhay, halka maamulka boqortooyada uu ku xoogaystay woqooyiga. Dhammaadkii, boqorkii ugu dambeeyay ee la yiraahdo Ramses XI, awooddiisu waxay noqotay mid xaddidan. Kadib, Smendes ayaa Tanis ka bilaabay Sulaalada kow iyo labaatanaad, halka Thebes ay ku hoos jirtay wadaadada sare — taas oo calaamad u ahayd bilowga xilliga kala guurka saddexaad.