Sunniyo
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
107 luqadood

Sunniyo waa laba xariiq oo timo yar yar ah, oo ku yaal wejiga bini'aadamka, kor ka xigta il kasta. Waxay ku dhex fadhiyaan meesha lafta xaraarada indhaha (lafta madaxa ee il kasta ka sarreysa) ka soo kacdo, waana timo ka gaaban oo ka adag kuwa madaxa.
Shaqada sunniyada waxay labo dhinac leedahay: shaqo jireed iyo shaqo isgaarsiin. Dhinaca jireed, timaha waxay leexiyaan biyaha cadhada (dhididka) iyo roobka, si aanay tooska u galin isha. Dhinaca isgaarsiinta, dhaqdhaqaaqa sunniyada waa qayb muhiim ah oo ka mid ah calaamadaha wejiga, sida yaabka, walaaca ama shakiga.
Qaab-dhismeedka
Timaha sunniyada waxay ka soo baxaan xidid (follicle) ku yaal maqaarka. Sida timaha kale, waxay ka samaysan yihiin borotiin lagu magacaabo keratin. Timaha sunniyada waxay leeyihiin muddo koritaan gaaban marka la barbar dhigo timaha madaxa; taasi waa sababta ay sunniyadu badanaa dherer go'an ku joogsato oo aanay sii dheeraan. Midabkoodu wuxuu ku xidhan yahay melanin, oo inta badan ka madow yahay midabka timaha madaxa qof isku mid ah.
Muruqyo dhowr ah oo wejiga ah ayaa sunniyada dhaqaajiya. Mid ka mid ah wuxuu sunniyada kor u qaadaa, kuwo kalena waxay hoos u soo jiidaan ama dhexda u soo dhoweeyaan, taas oo abuurta jeexdinta dhexda foodda.
Sunniyada iyo calaamadaha wejiga
Cilmi-baarayaasha dhaqanka iyo cilmi-nafsiga ayaa sunniyada u tixgeliyaan qayb ka mid ah nidaamka muujinta dareenka. Kor u qaadista labada sunniyo waxay badanaa la xidhiidhaa yaab ama salaan; hoos u soo jiidista dhexda waxay la xidhiidhaa xoogaysi feejignaan ama cadho. Sidoo kale sunniyadu waxay caawisaa aqoonsiga wejiga: sawirro lagu tirtiray sunniyada waxaa lagu arkay inay ka adag tahay in la aqoonsado.
Dhaqan iyo qurxin
Bulshooyin badan, oo ay ku jiraan kuwa Soomaaliyeed, waxaa jira dhaqan lagu qurxiyo ama lagu hagaajiyo sunniyada — sida gooynta, tolista timaha lagu jaray, ama isticmaalka midabbo. Qaababka la doorbido waxay isbeddelaan xilliyo iyo goobo. Sidoo kale sunniyada waxaa lagu tilmaamaa maahmaahyo iyo suugaan, badanaa astaan quruxda wejiga.
Xaalado caafimaad la xidhiidha
Timaha sunniyada waa laga waayi kara sababo kala duwan, sida cudurro ku dhaca xididada timaha, xanuunno hoormoonka la xidhiidha, ama daaweyn qaar. Sidoo kale waxaa jira habab caafimaad ah lagu beero timo cusub. Xaaladaha noocan ah waxay u baahan yihiin baaritaan takhtar.