T-72

T-72 waa taangi dagaal culus (main battle tank) oo Midowgii Soofiyeeti horumariyay dabayaaqadii 1960-meeyadii, kaddibna la bilaabay wax-soo-saarkiisa horraantii 1970-meeyadii. Waxaa loogu talo-galay in la sameeyo tiro badan oo qiimo yar oo la barbar dhigo taangiyada kale ee Soofiyeeti sida T-64, oo qaali ahaa oo farsamo adag ahaa. Sababtaas, T-72 wuxuu noqday mid ka mid ah taangiyada ugu badan ee abid la sameeyay.

Nooca aasaasiga ah wuxuu leeyahay madfac cabbirkiisu yahay 125 milimitir oo qori-dhabaal (smoothbore) ah, kaas oo rasaas loogu shubo nidaam otomaatig ah (autoloader). Nidaamkaas ayaa ka dhigay in shaqaalaha taangiga ay saddex qof yihiin – kaxeeye, taabbe iyo taliye – halka taangiyada Reer Galbeedka ee waqtigaas badankood afar qof lahaayeen. Isla markaana taangiga wuu hooseeyaa oo culeyskiisu ka fudud yahay taangiyada Mareykanka iyo Yurubta Galbeed.

Naqshadda iyo astaamaha

T-72 wuxuu leeyahay turret qaab-kubbadeed ah oo hore ka birlaab ah, iyo matoor diiseel ah oo dabaqa dambe yaal. Fududaanta iyo cabbirka yar waxay siisay awood socod ah buuraha iyo buundooyinka, laakiin waxay xaddiday meel bannaan gudaha ah. Nidaamka otomaatiga rasaasta wuxuu ku kaydiya xabbadaha godka hoose ee dhinaca shaqaalaha, taas oo micnaheedu yahay in haddii birlaabta la gudubto, rasaasta gudaha ay qarxi karto. Arrintan waxay ka mid ahayd waxyaabaha lagu falanqeeyay dagaallada dambe.

Noocyada iyo horumarinta

Waqti dheer ayaa lagu sameeyay noocyo kala duwan. Noocyada dambe waxaa lagu daray birlaab isku-dhafan (composite armour), birlaab qarxaysa oo dusha lagu dhejiyo (explosive reactive armour), nidaamyo la-hagid kuleyl-arag (thermal sights) iyo maamul dab (fire control) casri ah. Ruushka waxaa uu ka sameeyay noocyo hore u socda sida T-72B iyo casriyeynta dambe; taangiga T-90 sidoo kale wuxuu ka soo jeedaa isla naqshaddan aasaasiga ah.

Dalal badan ayaa T-72 shatiga ku sameeyay ama ku beddelay mid iyaga u gaar ah. Waxaa ka mid ah wax-soo-saar iyo casriyeyn lagu sameeyay Yurubta Bari, Hindiya, Iiraan iyo dalal kale. Sidaas darteed, magaca 'T-72' waxay ku dhex jira taangiyo aad u kala duwan tayada birlaabta iyo elektroonigga.

Isticmaalka dagaalka

T-72 waxaa la isticmaalay dagaallo badan bilowgii 1980-meeyadii ilaa maantana. Waxaa lagu arkay Dagaalkii Iiraan-Ciraaq, dagaallada Khaliijka, colaadaha Balkans-ka, Kaakaas, Bariga Dhexe iyo Yurubta Bari. Falanqaynta guud waxay muujisay in natiijada dagaalka ay ku xirnayd tayada tababbarka, nooca gaarka ah ee taangiga, iyo taageerada ciidamada kale ee la socda – ee ma ahayn oo keliya astaamaha farsamo ee taangiga.