Tamaashiir
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
85 luqadood
Tamaashiir waa nooc dhagax nuuradeed (limestone) oo aad u jilicsan, midab caddaan ah u badan, kana kooban inta badan kalsiyeem karboonaad (calcium carbonate, CaCO₃). Waa dhagax laga sameeyay dhex-dhac (sedimentary), taas oo micnaheedu yahay in uu ka samaysmay walxo tartiib u kaydsanaya sanado badan.
Ereyga Af-Soomaaliga ah ee 'tamaashiir' waxaa marar badan loo isticmaalaa qalabka gaaban ee lagu qoro sabuuradda dugsiyada. Qalabkaas oo dhan maanta laguma sameeyo dhagaxa dabiiciga ah; qaar badan waxaa laga sameeyaa jibis (gypsum) ama budo kale oo la isku dhejiyay.
Samaysanka iyo astaamaha
Tamaashiirku wuxuu ka samaysmaa qolof iyo haraaga noolaha aadka u yaryar ee badaha ku nool. Marka ay dhintaan, haraagoodu wuxuu hoos ugu dhacaa salka badda oo halkaas ku urursadaa lakabyo. Cadaadis iyo waqti dheer ka dib, lakabyadaas waxay noqdaan dhagax jilicsan oo faraha lagu jajabin karo. Waa dhagax daloolo badan leh oo biyo nuugaya, taasina waxay saameysaa sida biyaha dhulka hoostiisa ugu socdaan meelaha tamaashiirku ku badan yahay.
Isticmaalka
Marka laga tago qoraalka sabuuradda, tamaashiirka iyo dhagaxa nuuradeed ee la mid ah waxaa loo adeegsadaa warshadaha sameynta sibidhka, dhoobada beeraha lagu saxo aashitada, midabbada, iyo buuxiyayaasha (fillers) ee caagga iyo waraaqaha. Ciyaaraha qaarkood, sida biliyaardada, waxaa la mariyaa budo tamaashiir ah si loo kordhiyo xoqidda.
Falcelinta kiimikada
Kalsiyeem karboonaadku wuxuu si dhakhso ah ugala falgalaa aashitada, isagoo sii daaya gaas kaarboon laba-ogsaydh ah. Tijaabadaas oo qudha ayaa badanaa lagu aqoonsadaa dhagaxa nuuradeed. Marka kulayl sare la mariyo, wuxuu u beddelmaa nuurad (calcium oxide), oo ah salka dhismaha iyo sibidhka.