Teknetiyaam

Teknetiyaam (calaamad: Tc) waa curiye kiimikaad oo lambarkiisa atamiga yahay 43. Waa bir-guduud (transition metal) midab dhalaalaya leh oo cawlan-cadaan u eg. Dhammaan isotope-yadiisa waa shucur-bixiyeyaal (radioactive), taasoo ka dhigaysa curiyaha ugu fudud oo aan lahayn xitaa hal isotope deggan.

Sababta oo ah isotope-yadiisu si dhakhso leh u burburaan, Teknetiyaam si aad ah ayuu dhulka ku yar yahay. Wax yar oo ka mid ah waxaa laga helaa macdanta yuuraaniyaamka, halkaas oo uu ka dhasho kala-qaybinta (fission) dabiiciga ah. Inta badan Teknetiyaamka la isticmaalo waxaa lagu soo saaraa reaktoro nukliyeer ama qalab lagu dhufto atamyada.

Taariikhda helitaanka

Meesha 43-aad ee shaxda xilliyeed waxay mudo dheer banaan ahayd; saynisyahanno badan waxay sheegteen inay heleen curiyahaas, laakiin sheegashooyinkaas lama xaqiijin. Sannadkii 1937 waxaa laga soo saaray shaybaar ku yaalla Palermo, Talyaaniga, iyadoo la isticmaalayay walxo laga keenay qalab dhufasho ee Mareykanka. Magaca wuxuu ka soo jeeda ereyga Giriigga ah 'technetos', oo macnihiisu yahay 'macmal' ama 'wax lagu sameeyay farsamo'.

Sifooyinka

Teknetiyaam wuxuu ku yaal koox-tiirka isku mid ee manganese iyo rhenium. Wuxuu leeyahay heerkul-dhalaalis sarreeya, waxaana la yaqaan inuu isbeddel u samayn karo heerar oksideyshan kala duwan. Marka lagu daro bir yar oo bir caadi ah, wuxuu si weyn u yareeya miridhka (corrosion), laakiin adeegsigaas waa mid xaddidan sababtoo ah shucurta.

Isotope-yada iyo caafimaadka

Isotope-ka Tc-99m wuxuu ka mid yahay walxaha ugu badan ee loo isticmaalo sawir-qaadista caafimaadka (nuclear imaging). Wuxuu sii daayaa shucurta gamma oo aad u deg deg u yaraata, taasoo u suurtagelinaysa dhakhaatiirta inay eegaan hawlgalka lafaha, wadnaha, kelyaha iyo qanjidhada iyadoo shucurta uu bukaanka helayo ay hooseyso. Waxaa laga soo saaraa qalab la yiraahdo Tc-99m generator, kaas oo ka dhaxla molybdenum-99.