Theodotion

Theodotion wuxuu ahaa turjumaan Kitaabka Cibraaniga (Axdiga Hore) Giriig ku rogay, oo caadi ahaan la geliyo qarnigii labaad ee miilaadiga. Shaqadiisu ma ahayn turjumaad cusub oo dhammaystiran, laakiin badanaa waa dib-u-habayn lagu saxayo nuqullo Giriig ah oo horay u jiray — gaar ahaan Septuagint (turjumaadda Giriigga ah ee hore) — si ay ugu dhowaato qoraalka Cibraaniga ee wakhtigaas la isticmaalayay.

Habkiisu wuxuu ku salaysnaa raacid dhow oo erey-ereyga ah. Ereyada uu adkaaday inuu turjumo — gaar ahaan magacyada dhirta, xayawaanka, qalabka cibaadada iyo cabbirrada — wuxuu inta badan Giriig ku qoray sida ay Cibraanigu u dhawaaqayso (transliteration), taasoo calaamad muuqata ka dhigtay qoraalladiisa.

Nolosha iyo aqoonsiga

Warbixinta ku saabsan noloshiisa waa mid yar oo isku khilaafsan. Qorayaal Kiristaan ah oo hore, oo uu ka mid yahay Irenaeus, waxay ku tilmaameen inuu ka soo jeeday Efesos oo uu ahaa qof Yuhuudda ku biiray ama Yuhuudi ah. Ilo kale ayaa magaciisa ku xiray koox diimeed kale. Taariikhda uu shaqada qabtay lagama hubo si sax ah.

Hexapla

Origen, oo qarnigii saddexaad soo saaray Hexapla — buug isbarbardhig ah oo qoraalka Axdiga Hore lix tiir ku dhigay — wuxuu tiir u qoondeeyay nuqulka Theodotion, agtiisana wuxuu dhigay kuwa Aquila iyo Symmachus. Origen wuxuu Theodotion ka soo qaatay qaybo ku maqnaa nuqulka Septuagint, isagoo calaamado ku muujiyay meelaha uu wax ku daray. Hexapla oo dhan ma sii jirin; waxa haray waa jajab iyo tixraacyo ku dhex jira faallooyin.

Daanyeel

Kiiska ugu muuqda waa Kitaabka Daanyeel. Kaniisadaha hore waxay ku beddeleen nuqulka Septuagint ee Daanyeel mid Theodotion loo nisbeeyo, sidaas awgeedna nuqulkiisu wuxuu noqday kan sii socda gudaha qoraallada Giriigga ee Kitaabka. Nuqulkii hore ee Septuagint ee Daanyeel wuxuu ku sii badbaaday oo keliya ilo aad u yar. Sababta beddelka si buuxda looma sheegin, laakiin waxaa lagu micneeyaa in nuqulka Theodotion loo arkay mid ku dhow qoraalka Cibraaniga iyo Aramiga.

Muhiimadda daraasadeed

Theodotion wuxuu qayb muhiim ah ka yahay barashada taariikhda qoraalka Kitaabka. Isbarbardhigga nuqulkiisa, Septuagint iyo qoraalka Masoretic (nuqulka Cibraaniga ee caadiga) wuxuu tusaale u yahay sida qoraalladu u kala duwanaayeen wakhtiyada hore. Sidoo kale, aragtida 'kaige' ee dib-u-habaynta waxay Theodotion ku xirtaa dhaqdhaqaaq ballaaran oo lagu saxayay turjumaadaha Giriigga ee Yuhuudda.