Thiin tirsiimo
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
153 luqadood
Thiin tirsiimo (oo sidoo kale loo yaqaan tiro idil ama tiro tirsiimo) waa tirooyinka 0, 1, 2, 3, 4 iyo wixii ka dambeeya, kuwaas oo loo isticmaalo tirinta shay iyo kala-horreynta booska. Waa nooca tirooyinka ugu horreeya oo dadku bartay, waana saldhigga laga dhisay noocyada kale ee tirooyinka.
Ururka thiin tirsiimo waa mid aan dhammaad lahayn: tiro kasta waxay leedahay tiro ka xigta oo hal ka badan. Ururkan sax ahaan lama koobi karo liis dhammaystiran, laakiin waa la tirin karaa — taasu waxay ka dhigan tahay in mid kasta booskeeda lagu tilmaami karo.
0 ma tiro thiin ah baa?
Ma jirto mid ka mid ah oo dhammaan xisaabyahannada ku heshiiyeen. Qaar ka mid ah — gaar ahaan cutubyada macquulka iyo cilmiga ururrada (set theory) — waxay ka bilaabaan 0. Kuwo kale, gaar ahaan qaybaha teoriga tirooyinka, waxay ka bilaabaan 1. Sababta oo ah kala duwanaanshahan, buugaagta badankood waxay bilowga sheegaan si cad.
Hawlgallada
Thiin tirsiimo waxaa lagu kordhin karaa (isku-darid) iyo lagu tarmi karaa (isku-dhufasho), natiijadana had iyo jeer waxay noqonaysaa tiro thiin ah oo kale. Laakiin kala-goyn iyo qeybin marar badan waxay ka baxaan ururka: 3 ka jar 5 iyo 1 loo qeybiyo 2 midkoodna thiin ma aha. Sababtaas awgeed baa loo abuuray tirooyinka taban iyo jajabyada.
Aasaaska caqli-galka
Qarnigii 19-aad, Giuseppe Peano wuxuu soo bandhigay xeerar aasaasi ah (aksiyoomo) oo lagu qeexo thiin tirsiimo: waxaa jira tiro bilow ah, tiro kastaa waxay leedahay mid ka xigta, laba tiro oo kala duwan mid isku mid ah kama xigaan, iyo mabda'a induction — hab lagu caddeeyo in hanti gaar ah tiro kasta ku dhacdo. Xeerarkan ayaa ka dhigay thiin tirsiimo mowduuc si adag loo qeexay, ee ma aha oo keliya fikrad tirin ah.
Isticmaal
Thiin tirsiimo waxaa loo adeegsadaa laba dhinac: tirinta tirada (immisa?) iyo tilmaamidda booska (kaaga meeshee?). Xisaabta computer-ka, waxaa lagu tilmaamaa cabbirka xogta, wareegga liisaska, iyo indexing-ga. Teoriga tirooyinka waxay barataa hantida thiin tirsiimo sida tirooyinka kala-goynta la' (prime), qaybsanaanta iyo isku-dhufashada.