Tin

Tin (badanaa Af-Soomaali lagu magacaabo timo marka tiro badan la sheegayo) waa xuub adag oo dhuuban oo ka baxa maqaarka xayawaanka naaska-nuuga, oo ka sameysan borotiin la yiraahdo keratin. Tinku wuxuu ka soo baxaa god yar oo maqaarka ku jira lana yiraahdo xididka timaha (follicle). Qaybta ka sarreysa maqaarka waa unugyo dhintay oo adkaaday, taas oo macnaheedu yahay in gooyntu xanuun aan lahayn.

Tinka lahaanshada waa mid ka mid ah astaamaha aasaasiga ah ee xayawaanka naaska-nuuga (Mammalia) ka soocda kooxaha kale ee xayawaanka lafdhabarta leh. Xayawaanka badan waxay leeyihiin dhogor buuxda oo jirka daboolaysa; bini'aadamka waxaa laga helaa tin gaaban oo khafiif ah inta badan jirka, iyo tin ka dheer madaxa, sunnaha indhaha, iyo qaybo kale.

Qaab-dhismeedka

Tinka wuxuu leeyahay laba qaybood oo waaweyn: xididka (root) oo maqaarka ku dhex jira, iyo laanta (shaft) oo dibedda u soo baxda. Xididku wuxuu ku dhex yaal follicle-ka, halkaas oo unugyo si degdeg ah u tarma ay keratin buuxsanto kadibna adkaadaan. Laanta tinka waxaa laga garto saddex lakab: cuticle-ka dibedda, cortex-ka dhexe oo midabka sida, iyo medulla-da dhexda oo aan tin kasta ku jirin.

Midabka

Midabka tinka wuxuu ku xiran yahay nooca iyo tirada melanin-ka ku jira cortex-ka. Eumelanin wuxuu keenaa midabbo madow ilaa brown, halka pheomelanin uu keeno midabbo casaan iyo huruud u janjeera. Marka unugyada melanin sameeya ay shaqadooda yareeyaan — badanaa da'da la xiriirta — tinku wuxuu noqdaa cirro oo caddaan ah.

Wareegga koritaanka

Tin kasta wuxuu maraa wareeg saddex weji leh: waji koritaan (anagen), waji kala-guur (catagen), iyo waji nasasho (telogen), oo ay ku xigto tinka oo dhaco. Follicle-ku ka dib wuxuu bilaabaa tin cusub. Muddada wejiga koritaanku waa waxa go'aamiya dhererka ugu badan ee tinku gaari karo, oo taas ayaana kala duwan meelaha jirka.

Shaqada

Tinku waxtar u leeyahay ilaalinta heerkulka jirka, isagoo qabta lakab hawo ah oo maqaarka ku dhow. Waxa kale oo uu ka hortagaa qorraxda iyo qashinka, isla markaana la xiriira dareenka taabashada, maadaama xididdada dareenka ku wareegsan yihiin follicle-ka. Xayawaanka qaar waxay tinka u adeegsadaan calaamad la-xiriirin ah, tusaale ahaan dhogorta oo taagta marka xayawaanku qanjaruufto.