Tiro labaale

Tiro labaale (binary) waa hab tirin oo saldhigiisa (base) yahay laba. Micnaha waxa weeye in laba astaan oo kaliya loo isticmaalo: 0 iyo 1. Astaan kasta oo ka mid ah waxaa loo yaqaan bit.

Sida habka toban-saldhigga ah, qiimaha astaan waxa lagu xisaabiyaa booskeeda. Boos kasta oo bidix loo socdo waxa la laab-labeeyaa. Tusaale: 1011 waxa micnihiisu yahay 8 + 0 + 2 + 1, taasoo la mid ah 11 ee habka tobanka.

Habka beddelidda

Tiro toban-saldhig ah waxa loo beddelaa labaale marka si joogto ah loo qaybiyo laba, hadhaagana la kaydiyo. Hadhaagyada marka gadaal loo akhriyo waxa laga helaa tirada labaale. Beddelidda soo jeeddana waxa lagu sameeyaa in qiimaha boos kasta lagu dhufto laab-labeynta ku habboon, kaddibna la isku daro.

Xisaabinta

Isu-geynta labaale waxay raacaysaa xeer fudud: 0+0=0, 0+1=1, 1+1=0 iyadoo mid la qaadayo (carry) boos ka sarreeya. Dhufashada iyo ka-jarista sidoo kale waxay ku shaqeeyaan qaacido isku mid ah, laakiin astaamaha yar awgood shaqada gacanta waxay noqotaa dheer marka tirooyinka waaweynaadaan.

Adeegsiga tignoolajiyada

Kombuyuutarrada iyo aaladaha dijitaalka ah waxay macluumaadka ku kaydiyaan oo ku gudbiyaan xaalado laba geesood leh, sida korontada joogto ama maqan, ama jihada birlabta. Sababtaas ayaa habka labaale ka dhigtay saldhigga naqshadeynta wareegyada macquulka (logic circuits). Xogta kaydsan — qoraal, sawir iyo cod — ugu dambeyntii waxa lagu muujiyaa isku xigxiga bits.

Taariikh iyo habab la xiriira

Fikradda tirin ku saleysan laba qiime waxay ka soo muuqatay xisaabta iyo falsafadda kahor kombuyuutarka casriga ah; xisaabiyihii Jarmalka Gottfried Wilhelm Leibniz waa mid ka mid ah kuwii habka qoraal ahaan sharraxay. Sidoo kale habab kale oo saldhigyo laab-labeysan leh, sida siddeed-saldhig (octal) iyo lix-iyo-toban-saldhig (hexadecimal), waxa loo isticmaalaa in tirooyinka labaale si gaaban loo qoro.