Ukulele

Ukulele waa aalad muusiko oo yar oo xadhko leh, oo caadi ahaan afar xadhig leh. Waxay ka mid tahay qoyska aaladaha lagu garaaco ama farta lagu tuujiyo (plucked string instruments), waana mid u eg gitaar laakiin ka yar. Jirridda (body) waxaa lagu sameeyaa alwaax, waxaana ku xiran cunaha (neck) oo ay ka muuqdaan qaybo kala qeybsan oo la yiraahdo 'frets', kuwaas oo caawiya in codadka kala duwan si sax ah loo helo.

Aaladdu waxay caan ku tahay cod dhawaaq fudud oo sare. Waxaa badanaa loo isticmaalaa in hees lagu raaco iyadoo la garaacayo 'chords' — kuwaas oo ah dhowr xadhig oo isku mar la dhawaajiyo. Sababtoo ah tirada xadhkaha yar tahay iyo cabbirka yar, waxaa loo arkaa aalad ku habboon dadka bilowga ah, gaar ahaan carruurta dugsiyada.

Taariikhda

Ukulele waxay ka soo baxday jasiiradaha Hawaii qarnigii 19aad ee dabayaaqadiisa. Waxay salkeeda ku leedahay aalado yaryar oo xadhko leh oo ay la yimaadeen muhaajiriin ka yimid jasiiradaha Portugal ee Madeira. Farsamayaqaannada halkaas ka yimid ayaa Hawaii ka sameeyay noocyo cusub oo isticmaalay alwaax maxalli ah, gaar ahaan geedka 'koa'. Boqortooyadii Hawaii ee waagaas ayaa taageertay adeegsiga aaladda munaasabadaha, taasoo ka dhigtay astaan dhaqameed.

Noocyada iyo cabbirrada

Ukulele waxay leedahay dhowr cabbir oo caan ah: soprano (kan ugu yar oo caadiga ah), concert, tenor iyo baritone. Marka cabbirku weynaado, codku wuxuu noqdaa mid hooseeya oo dheer. Baritone-ka ayaa si kala duwan loo hagaajiyaa (tuning) marka la barbardhigo saddexda kale, waxaana codadkiisa loo dhigaa si u dhow afarta xadhig ee ugu hooseeya gitaarka.

Habka hagaajinta iyo ciyaarista

Hagaajinta caadiga ah ee soprano, concert iyo tenor waa G-C-E-A. Qaar badan oo ka mid ah ukulele-yada waxay isticmaalaan hab loo yaqaan 'reentrant tuning', taas oo macnaheedu yahay in xadhigga ugu sarreeya uusan ahayn kan ugu codka hooseeya, sidaas darteedna dhawaaqu wuxuu helaa astaan gaar ah. Xadhkaha casriga ah badankood waxaa laga sameeyaa nylon ama walxo la mid ah, halkii hore laga isticmaali jiray xadhko dabiici ah.

Faafitaanka caalamiga ah

Qarnigii 20aad horraantiisa, ukulele waxay ku faaftay dhulweynaha Ameerika kadibna adduunka intiisa kale, iyadoo lagu daray muusigga caanka ah. Muddo dheer kadib, isticmaalka ayaa dib u kordhay, gaar ahaan iyadoo iskuulladu ku darsadeen manhajka muusigga, sidoo kalena internetka lagu faafiyay casharro badan oo bilaash ah. Waxaa jira tartamo iyo urur maxalli ah oo dalal badan ka jira.