Ururka Dawladaha Turkiga (Ingiriisi: Organization of Turkic States, OTS; Turki: Türk Devletleri Teşkilatı, TDT) waa urur dawladaha dhexdooda ah (intergovernmental — mid ay dawlado ku heshiiyeen, ee aan ka sarreyn madax-bannaanidooda) oo lagu aasaasay Heshiiskii Naxchivan ee 3 Oktoobar 2009. Xubnaha buuxa waa Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkiga (Türkiye) iyo Uzbekistan. Xarunta xoghayntu waxay ku taallaa Istanbul.
Magaca hore wuxuu ahaa "Golaha Iskaashiga ee Dawladaha Turki-ku-hadla" (Turkic Council). Shirweynihii 8-aad ee Istanbul, 12 Noofembar 2021, madaxdu waxay go'aansadeen in magaca loo beddelo Ururka Dawladaha Turkiga. Uzbekistan waxay xubin buuxda ku noqotay shirweynihii 7-aad ee Baku (2019). Waxaa hadda heysta heerka indheergarad (observer): Hungary (2018), Turkmenistan (2021), Jamhuuriyadda Turkiga ee Waqooyiga Qubrus (2022) iyo Ururka Iskaashiga Dhaqaalaha ECO (2023).
Asalka iyo hab-samayska
Kulamada madaxda dawladaha Turki-ku-hadla waxay bilaabmeen 1992-kii, kadibna waxay noqdeen shirweynayaal caadi ah oo aan hay'ad joogto ah lahayn. Heshiiskii Naxchivan ee 2009 ayaa u beddelay habka mid rasmi ah oo leh xoghaynta joogtada ah, kulamo sannadle ah iyo hab go'aan-gaarid ah oo ku salaysan is-afgarad. Sannadkii 2021, madaxdu waxay ansixiyeen dukumeenti istaraatiiji ah oo la yiraahdo "Turkic World Vision 2040", kaas oo dhigaya yoolal muddo-dheer ah oo ku saabsan ganacsi, gaadiid, tacliin, dhaqan iyo cilmi-baaris.
Qaab-dhismeedka iyo hoggaanka
Hay'adda ugu sarraysa waa Golaha Madaxda Dawladaha, oo sannad walba shir madax-heer ah yeesha. Waxaa jira sidoo kale Golaha Wasiirrada Arrimaha Dibadda (CFM), oo diyaariya dukumeentiyada la saxeexayo, iyo Xoghaynta fadhigeedu yahay Istanbul. Xoghaye Guud hadda waa safiirka Kyrgyzstan Kubanychbek Omuraliev, oo xilka qabtay bilowgii Noofembar 2022; wixii ka horreeyay wuxuu xilka hayay diblomaasiga Kazakhstan Baghdad Amreyev (2018–2022). Nursultan Nazarbayev waxaa loo magacaabay guddoomiye sharaf.
Hay'adaha la-shaqeeya
Ururku wuxuu isku duba ridaa dhowr hay'adood oo gaar u ah dunida Turkiga: TÜRKSOY (dhaqanka iyo fanka), TURKPA (Golaha Baarlamaanka ee Dawladaha Turkiga), Akademiyada Turkiga ee Caalamiga ah, Hay'adda Dhaqanka iyo Dhaxalka Turkiga, iyo Rugta Ganacsiga iyo Warshadaha Turkiga (TCCI). Kulamada rasmiga ah, hay'adahan ayaa loo isticmaalaa in barnaamijyada dhaqan iyo tacliin lagu fuliyo.
Dhaqaalaha iyo isku-xirka gaadiidka
Iskaashiga dhaqaale wuxuu inta badan ku wareegsan yahay "Marinka Dhexe" (Middle Corridor) — waddo gaadiid oo Aasiya Bartamaha, Badda Kaspiyaanka iyo Kawkaas mariya alaabta u socota Yurub iyadoo la marayn Ruushka. Sannadkii 2022 madaxdu waxay Samarkand ku go'aansadeen abuurista Sanduuqa Maalgashiga Turkiga (TIF); heshiiska aasaaska ah waxaa lagu saxeexay shir aan caadi ahayn oo Ankara ah 16 Maarso 2023, wuxuuna dhaqan-galay 24 Febraayo 2024 ka dib ansixinta dalalka. Raasumaalka bilowga ah waxaa lagu sheegay 500 milyan oo doollar, kulankii koowaad ee Guddiga Maamulayaashuna wuxuu ka dhacay Istanbul 18 May 2024.
Shirweynayaasha dhawaanahan
Shirweynihii 9-aad wuxuu ka dhacay Samarkand (2022), 10-aad Astana (Noofembar 2023), 11-aad Bishkek (6 Noofembar 2024), 12-aadna Gabala ee Azerbaijan 6–7 Oktoobar 2025 oo mawduucu ahaa "Nabadda iyo Ammaanka Gobolka". Shirkii Gabala waxaa lagu soo dhoweeyay Baaqii Wadajirka ahaa ee Azerbaijan iyo Armenia ee 8 Ogosto 2025. Waxaa lagu ballamay in shirweynaha 13-aad uu Turkiga ka qabto Ankara 29–30 Oktoobar 2026.
Jawiga siyaasadeed ee gobolka
Falanqiinta gobolka waxay ku sheegaan in ururku ka soo wareegay kaliya iskaashi dhaqan una guuray agenda dhaqaale, gaadiid iyo, muddadan dambe, arrimo ammaan ah. Moscow waxay u aragtaa kororka saameynta Ankara mid ka jarjaraya mawqifkeedii dhaqanka ahaa ee Aasiya Bartamaha, halka Beijing ay ka taxaddarto mawqifyada la xiriira aqoonsiga qawmiyadeed ee Turkiga sababo la xiriira Xinjiang. Wadamada xubnaha ah, gaar ahaan Kazakhstan iyo Uzbekistan, waxay ilaaliyaan siyaasad dheelitiran oo aan is-hor taagin xiriirkooda Ruushka iyo Shiinaha.
Hubanti la'aanTurkmenistan wali waa indheergarad. Sanadkii 2022 waxaa jiray warar rasmi u dhow oo sheegaya inay u gudbi doonto xubinnimo buuxda, laakiin ilaha rasmiga ah ee ururka ilaa hadda ma xaqiijiyaan wareeg noocaas ah. Sidoo kale tirooyinka badanaa lagu soo qaato (tusaale: dadka ku dhow 178 milyan iyo wax-soo-saarka guud ee ku dhow 1.9 trilyan oo doollar) waa qiyaaso ka yimid ilo dawladeed, mana aha xisaab caalami ah oo la xaqiijiyay.
XusuusinAf-Soomaaliga iyo warbaahinta Carabiga ah magaca waxaa mararka qaar loo turjumaa "Golaha Turkiga", taasoo ka timid magacii hore ee Turkic Council. Magaca rasmiga ah tan iyo 2021 waa Ururka Dawladaha Turkiga. Sidoo kale, "Turkic" waxay tilmaamaysaa qoyska luqadaha Turkiga (oo ay ku jiraan Kazakh, Uzbek, Kyrgyz, Azeri), ee ma aha oo kaliya dalka Turkiga.