Uumi (Ingiriisi: vapor) waa xaaladda gaaska ah ee walax, marka walaxdaasi heerkulka iyo cadaadiska caadiga ah ku jirto qaab dareere ama adag. Tusaale caan ah waa uumiga biyaha, oo ah biyo u beddelmay gaas. Uumigu wuxuu ka duwan yahay gaasaska caadiga sida ogsijiinta oo u dhow yahay xaddiga uu ku noqon karo dareere, sidaas darteed cadaadis kordhinta ama heerkul dhimista ayaa dib ugu celin karta xaalad dareere ah.

Habka dareeraha uu uumi u noqdo waxaa lagu magacaabaa uumi-baxa (evaporation) haddii uu ka dhaco dusha sare ee dareeraha, ama karkarid (boiling) haddii uu dhammaan dareeraha ka dhex kaco marka cadaadiska uumiga la simo cadaadiska deegaanka. Habka lidka ku ah waa isu-ururid (condensation), oo uumigu dib ugu noqdo dareere marka uu qaboojiyo dusha ka qabow.

Cadaadiska uumiga

Marka dareere lagu xiro weel xiran, qayb ka mid ah wuxuu u gudbaa xaalad gaas ilaa uu gaaro is-dheelitir: tirada molecules-ka baxaya iyo kuwa ku soo laabanaya way siman yihiin. Cadaadiska uu uumigu ku leeyahay xaaladdaas waxaa lagu magacaabaa cadaadiska uumiga is-dheelitiran. Wuxuu kordhaa marka heerkulku kordho. Dareerayaasha cadaadis uumi sare leh — sida aalkolada iyo eetarka — si dhaqso ah ayey u uumi baxaan, waxaana loo yaqaan kuwo dhaqso u duulaya (volatile).

Uumiga biyaha iyo qoyaanka hawada

Hawada jawiga waxaa had iyo jeer ku jira xaddi uumi biyaha ah. Qoyaanka saamiga ah (relative humidity) wuxuu qiyaasaa inta uumi ee hawada ku jira marka la barbardhigo xaddiga ugu badan ee hawadu qaadi karto heerkulkaas. Marka hawadu qabowdo ilaa heerka dareemidda (dew point), uumigu wuxuu u beddelmaa dhibco biyo ah, taasoo keenta sayax, ceeryaamo iyo daruuraha.

XusuusinUumiga biyaha lafteedu waa gaas aan la arki karin. Waxa indhaha lagu arko marka biyo la kariyo ama kulaylo — buluugga cad ee kor u kaca — waa dhibco yaryar oo biyo ah oo horeba u isu ururay, ee ma aha uumi saafi ah.

Isticmaal farsamo

Uumiga biyaha kulul (steam) waxaa loo isticmaalaa wareejinta tamarta: matoorrada uumiga iyo turbinooyinka warshadaha korontada waxay tamarta kulaylka u beddelaan dhaqdhaqaaq wareeg ah. Sidoo kale, hab-socodka kala saarista kiimikada ee la yiraahdo dheecaan-kala-saar (distillation) wuxuu ku tiirsan yahay in walxaha isku qasan ay ku kala uumi baxaan heerkulal kala duwan.

Hubanti la'aanTirooyinka saxda ah ee cadaadiska uumiga iyo heerkulka karkaridda way ku kala duwan yihiin walax kasta iyo cadaadiska deegaanka; halkan lagama bixinin tirooyin gaar ah.

Qeybaha:381 eray · 0 ilo