Uunsi

Uunsi waa magac Soomaali ah oo loo isticmaalo xabagta udgoon ee la shito si qiiq carfaya loo helo. Xabagtan waxaa badanaa laga soo saaraa geedaha qoyska Boswellia (oo Af-Ingiriisi loogu yeero frankincense, Carabina لبان). Marka la gubo dhuxul kulul dusheeda, waxay siisaa ur adag oo guryaha, xafladaha iyo goobaha cibaadada lagu isticmaalo.

Erayga uunsi mararka qaar wuxuu sidoo kale tilmaamaa isku-dar la sameeyo: xabag, sonkor ama malab, udgoon dareere ah iyo qaar kale oo qoryo carfaya ah. Sidaas awgeed, macnaha erayga wuxuu ku xiran yahay meesha uu ka soo jeedo hadalku — waxaa laga wadaa ama xabagta cad ee geedka, ama isku-darka diyaarsan ee la iibiyo.

Asalka iyo geedaha

Geedaha Boswellia waxay ku baxaan deegaannada qalalan ee Geeska Afrika iyo koonfurta Jaziiradda Carabta. Waxaa jira noocyo dhawr ah oo kala duwan, kuwaas oo mid waliba xabagtiisu leedahay midab iyo ur ka duwan kan kale. Sidoo kale waxaa xabag udgoon laga soo saaraa geedaha Commiphora, taas oo Af-Soomaali loogu yeero malmal, oo weliba ka duwan uunsiga xagga urta iyo isticmaalka.

Xabagta waxaa lagu soo saaraa in geedka jirkiisa lagu jaro nabar yar. Dareerihii xabagta ahaa ayaa soo daata, kadibna hawada ku engega ilaa uu noqdo xabag adag oo qaab ilmo-indhood leh. Markaas ayaa la soo ururiyaa, la kala saaraa cabbir iyo tayo, kadibna suuqa la geeyaa.

Isticmaalka bulshada

Guryaha Soomaalida, uunsi waxaa badanaa lagu shitaa dabqaad — weel dhoobo ah oo dhuxul lagu shubo. Waxaa la gubaa marka la soo dhoweynayo martida, kadib cunto, munaasabadaha aroosyada iyo xafladaha kale. Dumarka qaar ayaa sidoo kale dharka iyo timaha ku qiiqiya si urtu u hadho.

Bulshooyin badan oo kale, uunsi waxaa qayb ka ah dhaqamada diinta iyo caadooyinka. Waxaa kaloo lagu isticmaalaa dhaqanka dawooyinka hidaha ah, iyadoo qaar la calaliyo ama biyo lagu daro; hase yeeshee, waxtarka caafimaad ee noocaas ah si buuxda looma xaqiijin cilmi-baaris caafimaad.

Ganacsiga

Uunsi waa alaab ganacsi oo taariikh dheer leh, oo waddooyinka ganacsiga hore ee badda iyo berriga lagu qaadi jiray. Maanta waxaa iibsada warshadaha carafta, kuwa saliidaha aasaasiga ah iyo suuqyada dhaqanka. Ururinta xabagta waxay dakhli u tahay qoysas reer-guuraa ah oo ku nool deegaannada geeduhu ka baxaan. Cadaadiska ururin xad-dhaaf ah iyo isbeddelka deegaanka waxaa loo aqoonsaday khataro ku wajahan geedaha.