Waaberi (wakhti)

Waaberi waa wakhtiga hore ee subaxnimada, marka iftiinku ka muuqdo dhinaca bariga cirka ka hor iyo ku dhawaad marka qorraxdu soo baxdo. Erayga waxaa loo isticmaalaa labo macne: mid ah waqtiga waaga beryo (iftiinka hore ka hor soo baxa qorraxda), iyo mid ah goorta qorraxdu darafka dhulka ka soo muuqato.

Marka laga eego cilmiga xiddigiska, qorrax-soo-baxa waa daqiiqada ugu horreysa oo qeybta sare ee wareega qorraxda ka soo muuqato darafka bariga. Wakhtigaas ma joogsan; wuxuu ku beddelmaa goobta dhulka (dhererka iyo dhinaca bari-galbeed), xilliga sanadka, iyo sare-u-kaca goobta.

Sida wakhtiga u beddelmo

Sababta beddelka ugu weyn waa janjeerka dhidibka dhulka iyo wareegga dhulka ee qorraxda. Meelaha u dhow dhulbaraha, waxa u kala duwanaanshaha waaberiga sanadka oo dhan yar yahay — habeen iyo maalin ku dhawaad siman. Marka aad u sii socoto woqooyi ama koonfur, farqiga wuu ballaadhaa: xagaaga waaberi hore, jiilaalka waaberi dambe. Meelaha aadka u fog dhulbaraha, xilliyo qaar qorraxdu ma dhicin ama ma soo bixin.

Iftiinka ka hor soo baxa

Ka hor inta qorraxdu soo bixin, jawiga dhulka wuxuu firdhiyaa iftiinka, taasina waxay keentaa in cirku iftiimo iyadoo qorraxda weli hoos u jirto darafka. Marxaladahaas iftiin-hore waxaa loo kala saaraa heerar (waaga beryo mid dabiici ah, mid badeed ah, iyo mid xiddigiska ah), kuwaas oo lagu qiyaaso inta darajo qorraxdu hoos uga jirto darafka. Waaberiga sidoo kale wuxuu leeyahay midab guduud iyo casaan, maxaa yeelay iftiinka marka dhinac maro jawiga wuxuu maro waddo dheer, oo midabbada buluug badankood la firdhiyaa.

Adeegsi diimeed iyo bulsheed

Waaberi wuxuu qaybo badan oo ka mid ah diimaha iyo nolol maalmeedka meel muhiim ah ku haystaa. Diinta Islaamka, salaadda subax waxaa lagu qabtaa u dhaxeeya waaga beryo iyo soo baxa qorraxda, sidoo kale bilowga iyo dhammaadka soonka waxay ku xidhan yihiin wakhtiyada waaberi iyo qorrax-dhac. Beeraleyda iyo xoolo-dhaqatada Soomaalida waaberiga waxay u isticmaalaan bilowga hawlaha maalinta, sida daaqa iyo lisidda.