Waaqiya (diin)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
17 luqadood
Waaqiya waa magac loo isticmaalo caqiidooyinka hore ee bulshooyinka Kushitiga ee Geeska Afrika, kuwaas oo xarunta u ah cibaadada Waaq — eray macnihiisu yahay ilaah ama cir. Ereygu wuxuu ka soo jeedaa xidid luqadeed oo ku baahsan luqadaha Kushitiga: Af-Soomaali (Waaq), Af-Oromo (Waaqa), iyo luqado kale oo la xidhiidha.
Nidaamkan caqiido wuxuu ku dhisan yahay hal ilaah oo cirka la xidhiidha, oo loo aqoonsado bixiyaha roobka, nolosha iyo caddaaladda. Ma jirin hab qoran oo dhammaystiran; dhaqanku wuxuu ku gudbay af-hayeenimo, tiraab, ducooyin iyo xaflado bulsheed.
Ereyga iyo kala-baxa luqadeed
Ereyga Waaq wuxuu ku hadhay Af-Soomaaliga tijaabooyin badan oo maalinle ah, sida 'Waaq' oo lagu tilmaamo Alle, iyo magacyada goobaha sida 'Caanood-Waaq' ama ereyga 'barwaaqo', oo qaar ka mid ah baarayaasha ku micneeyeen 'wixii Waaq ka yimid'. Sidoo kale, ereyga 'waaq' waxaa laga helaa tiraabta hore iyo magacyada dadka.
Caadooyinka cibaadada
Caadooyinka la xidhiidha Waaq waxaa ka mid ahaa duco roob-doon, allabari xoolo ah, iyo shirar bulsho oo lagu xalliyo khilaafaadka. Waxaa jiray shakhsiyaad hoggaamiya cibaadada oo dhexdhexaadin ka sameeya bulshada iyo ilaahga. Qaabab la mid ah ayaa weli lagu arkaa nidaamka Waaqeffannaa ee Oromada, oo ilaa maanta si rasmi ah loo dhaqmo.
Isbeddelka ka dib Islaamka
Marka Islaamku faafay Geeska Afrika laga bilaabo qarniyadii hore ee Islaamka, cibaadadii Waaq badanaa way baaba'day si rasmi ah. Hase yeeshee, ereyga iyo qaar ka mid ah astaamaha dhaqanka way ku milmeen luqadda iyo suugaanta. Bulshada Soomaalida ee maanta, Waaq wuxuu u shaqeeyaa magac kale oo Alle ah, ma aha nidaam diimeed oo gooni ah.