Waddanamha Yurub
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
88 luqadood
Waddanamha Yurub waa dowladaha madaxbannaan iyo dhulalka ku tiirsan ee ku yaal qaaradda Yurub. Yurub waa qaarad ku taal woqooyi-galbeed masaafada Eurasia (dhulka isku xiran ee Yurub iyo Aasiya). Tirada dowladaha madaxbannaan waxay ku xiran tahay sida loo qeexo xadka bariga iyo koonfur-bariga qaaradda, sidaas darteed liisas kala duwan ayaa jira.
Guud ahaan waxaa la sheegaa in Yurub ay ku jiraan ilaa 44 ilaa 50 dowlado madaxbannaan. Farqiga wuxuu ka yimaadaa dalal sida Turkiga, Ruushka, Kazakhstan, Georgia, Armenia iyo Azerbaijan oo dhulkooda qeyb ka mid ah Yurub tahay ama dhaqan ahaan lala xiriiriyo, iyo dowlado aan aqoonsi buuxa haysan.
Qaybaha juqraafi ahaan
Caadi ahaan Yurub waxaa loo kala saaraa afar ilaa shan gobol. Yurubta Waqooyi waxaa ku jira dalalka Nordic-ga sida Iswiidhan, Norway, Denmark, Finland iyo Iceland, iyo dalalka Baltic-ga: Estonia, Latvia iyo Lithuania. Yurubta Galbeed waxaa ku jira Faransiiska, Jarmalka, Nederland, Beljam, Luxembourg iyo Iiralaan, iyo Boqortooyada Midowday. Yurubta Koonfureed waxaa ku jira Talyaaniga, Isbaanishka, Portugal, Giriigga iyo dalalka Balkan-ka. Yurubta Bari waxaa ku jira Poland, Czechia, Slovakia, Hungary, Romania, Bulgaria, Ukraine, Belarus, Moldova iyo Ruushka.
Dowladaha yaryar
Yurub waxaa ku yaal qaar ka mid ah dowladaha ugu yaryar adduunka. Waxaa ka mid ah Vatican City, oo ah dalka ugu yar adduunka marka loo eego dhul iyo dad, Monaco, San Marino, Liechtenstein, Andorra iyo Malta. Dowladahan waxay inta badan xiriir dhow oo dhaqaale iyo lacag ah la leeyihiin deriskooda.
Dhulalka ku tiirsan iyo aqoonsiga qeyb ah
Waxaa jira dhulal aan dowlado madaxbannaan ahayn laakiin maamul gaar leh: Gibraltar, Jaziiradaha Faroe, Greenland (oo juqraafi ahaan Ameerika Waqooyi laga tiriyo laakiin siyaasad ahaan Denmark la xiriirto), Guernsey, Jersey iyo Isle of Man. Sidoo kale waxaa jira dhulal aqoonsigooda caalamku ku kala qeybsan yahay, sida Kosovo, iyo gobollo kale oo maamul-goboleed ah oo aqoonsi yar hayo.
Ururrada siyaasadeed
Midowga Yurub (EU) waa urur dhaqaale iyo siyaasadeed oo ka kooban 27 dal xubin ah, ka dib markii Boqortooyada Midowday ka baxday sannadka 2020. Golaha Yurub (Council of Europe) waa urur kale oo balaadhan oo diiradda saara xuquuqda aadanaha, isla markaana xubinnimadiisu ka badan tahay tan EU. Dalal badan oo Yurub ah waxay sidoo kale xubno ka yihiin NATO.