Wadi

Wadi waa dooxo ama tog qalalan oo inta badan sanadka aan biyo socon ku jirin, laakiin uu biyo mari karo marka roob xoog leh da'o. Erayga wuxuu ka soo jeedaa Carabiga "waadi" (وادي) oo macnihiisu yahay tog ama dooxo. Magacyada luqadaha kale waxaa ka mid ah "oued" (Faransiis) iyo "wadi" (Ingiriis).

Wadiyada waxaa badanaa laga helaa gobollada saxaraha ah iyo kuwa qalalan ee Waqooyiga Afrika, Bariga Dhexe iyo Geeska Afrika. Soomaaliya, tog-yada qaarkood ee xilliyeedka ah waxay leeyihiin sifooyin la mid ah wadiga, iyadoo biyaha ay socdaan xilliga Gu'ga iyo Deyrka.

Sida ay u sameysmaan

Wadigu wuxuu ka dhashaa nabaad-guurka biyaha ee muddo dheer socda. Marka roob culus oo degdeg ah da'o, dhulka qalalan ee adag ma nuugo biyaha si dhakhso ah, sidaas darteed biyuhu waxay ku shubmaan meelaha hooseeya iyagoo qodaya kanaal ballaaran oo aan qoto dheerayn. Ciidda iyo dhagaxyada la qaaday waxay ku uruuraan meesha uu togga ku dhammaado.

Daadadka degdegga ah

Astaanta ugu khatarta badan ee wadiga waa daadka degdegga ah (flash flood). Roob ka da'a meel fog oo buuraley ah wuxuu keeni karaa in mowjad biyo ah si lama filaan ah u soo mari togga, in kastoo cirku meesha uu ka daahiran yahay. Sababtaas awgeed, degganaanshaha ama xerada la dhigto gudaha wadiga waxaa loo arkaa khatar.

Adeegsiga bini'aadamka

Dadka gobollada qalalan waxay wadiyada u isticmaalaan siyaabo kala duwan: biyo-qodista ceelasha ciidda hoosteeda ku jirta, daaqsinta xoolaha, beerashada xilliyeedka, iyo waddo dhexdhexaad ah oo safarka loo maro. Wadi qaar waxaa laga dhistaa biyo-xireeno yaryar si biyaha loo kaydiyo ama dhulka biyaha loogu celiyo.