Waji

Waji waa qaybta hore ee madaxa, oo ka bilaabata xuddunta timaha ilaa garka. Waxaa ku yaal indhaha, sanka, afka, dhabannada iyo daboolka indhaha (bidaarta indhaha). Waji waxa uu isku daraa hawlo jireed — neefsasho, cunto qaadasho iyo aragti — iyo hawlo bulsheed sida is-aqoonsi iyo muujinta dareenka.

Qaab-dhismeedka wajiga wuxuu ku dhisan yahay lafo, muruqyo iyo maqaar. Lafaha wajiga waa koox laf oo la yiraahdo lafaha wajiga (viscerocranium), oo ay ka mid yihiin lafta daanka sare (maxilla) iyo lafta daanka hoose (mandible), taasoo ah tan kaliya ee si weyn u dhaqaaqda.

Lafaha iyo muruqyada

Lafaha wajiga waxa ay sameeyaan godadka indhaha, godka sanka iyo afka. Lafta daanka hoose waxa ay ku xiran tahay lafta dhegta agteeda xarig kala-goys ah oo u oggolaanaya calaacal iyo hadal. Muruqyada wajiga waxaa loo kala saaraa laba nooc: muruqyada muujinta (mimic muscles) oo maqaarka ku dheggan, iyo muruqyada calaacasha (masticatory muscles) oo daanka dhaqaajiya.

Dareenka iyo dhaqdhaqaaqa

Dareenka maqaarka wajiga wuxuu u socdaa dhexdhexaadka dareenka wajiga (trigeminal nerve, dareenka madaxa ee shanaad). Dhaqdhaqaaqa muruqyada muujinta waxaa maamula dareenka wajiga (facial nerve, kan toddobaad). Waxyeello ku timaadda dareenkan waxay keentaa in dhinac ka mid ah wajiga uu curyaamo, xaalad caan ku ah magaca Bell's palsy.

Aqoonsiga iyo dareenka bulshada

Dadku waji ayay ku kala aqoonsadaan qofka, oo maskaxdu waxay leedahay goobo takhasus u leh falanqaynta wajiga. Muujinta dareenka wajiga — sida qosol, cadho ama yaab — waxaa loo arkaa mid qayb ka mid ah caalami ah, laakiin sharraxaadeeda iyo xeerarka isticmaalkeeda way ku kala duwan yihiin dhaqamada.