Walaal
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
79 luqadood
Walaal waa qofka la wadaago hal waalid ama labada waalid. Erayga waxaa loo isticmaalaa lab iyo dheddigba: 'walaal' iyo 'walaalo' ama 'walaashiis' marka dheddigga la caddaynayo. Xiriirkan waa mid dhalasho iyo qoys, isaguna wuxuu ka mid yahay xiriirrada ugu caansan qaab-dhismeedka qoyska.
Xiriirka walaalnimo wuxuu ku kala duwan yahay bulshooyinka sida uu u shaqeeyo: xuquuqda dhaxalka, mas'uuliyadda korinta, iyo darajada magac-u-yeeridda. Meelo badan oo Soomaaliyeed, walaalaha waaweyn waxaa la filayaa inay qayb ka qaataan korinta kuwa yaryar.
Noocyada walaalnimada
Marka labada waalid isku mid yihiin, waxaa la yiraahdaa walaalo dhan (full siblings). Marka hal waalid oo keliya la wadaago, waxaa loo yaqaan walaalo dhinac ah (half siblings) — tusaale ahaan carruur isku aabbe ah laakiin hooyooyinkoodu kala duwan yihiin. Waxaa kale oo jira walaalo sharci ama guur cusub ku yimid (step-siblings), taasoo aan dhiig ku xirneyn, iyo kuwa korsasho lagu keenay.
Kala horreynta dhalashada
Magacyada 'Walaalaha Kowaad', 'Walaalaha Labaad' iyo 'Walaalaha Sadexaad' waxay tilmaamayaan kala horreynta dhalashada gudaha qoyska. Qaar ka mid ah cilmi-baarista cilminafsiga bulshada ayaa isku dayay inay kala horreyntan ku xiraan dabeecadda ama guulaha waxbarasho, laakiin natiijooyinku ma aha kuwo la isku raacsan yahay.
Bayoolaji iyo hiddo-wade
Walaalo dhan ah celcelis ahaan waxay wadaagaan qiyaastii kala bar hiddo-wadayaasha kala duwan ee waalidkood, halka walaalaha dhinaca ahi ay wadaagaan qiyaas ka yar. Mataanaha isku ukun ka soo baxay (mataano isku mid ah) waxay leeyihiin hiddo-wade isku mid ah ku dhow. Xogtan waxaa loo adeegsadaa daraasadaha caafimaadka qoyska iyo baaritaanka cudurrada dhaxalka ah.
Isticmaal bulsho iyo diini ah
Af-Soomaaliga iyo Carabiga labadaba, erayga 'walaal' waxaa sidoo kale loo isticmaalaa macne balaaran oo tilmaamaya xiriir diimeed ama saaxiibtinimo, sida marka mu'miniinta la isugu yeero walaalo. Xeerarka Islaamka, walaalaha waxay leeyihiin qayb qeexan oo dhaxalka ah, taasoo ku xiran jiritaanka carruurta iyo waalidka.