Waqtiga Xagaaga (Daylight Saving Time)

Waqtiga Xagaaga (Ingiriisi: daylight saving time, DST) waa hab wadamo badan isticmaalaan oo saacadda rasmiga ah lagu hormariyo caadi ahaan hal saac inta lagu jiro bilaha xagaaga, kadibna dib loogu celiyo waqtiga caadiga ah marka dayrtu timaaddo. Ujeeddada la sheego waa in la waafajiyo saacadaha dadku soo jeedaan iyo saacadaha iftiinka dabiiciga ah, si loo yareeyo isticmaalka nalka.

Habku wuxuu ku kooban yahay inta badan dalalka ku yaal loolka sare ee waqooyiga iyo koonfurta, halkaas oo kala duwanaanshaha dhererka maalinta xagaaga iyo jiilaalka uu weyn yahay. Dalalka u dhow dhulbaraha — oo ay ku jiraan Soomaaliya iyo inta badan Afrika — ma isticmaalaan, maxaa yeelay dhererka maalinta sannadka oo dhan ku dhow yahay mid isku mid ah.

Sida uu u shaqeeyo

Marka la gaaro taariikhda la ballamay ee gu'ga, saacadaha rasmiga ah waxaa la horumariyaa hal saac: tusaale ahaan 02:00 waxay noqotaa 03:00. Maalintaas waxay noqotaa 23 saacadood. Xilliga dayrta, hab-dhaqanku wuu rogmadaa, saacaddana dib baa loo celiyaa, maalintaasna waxay noqotaa 25 saacadood. Taariikhaha isbeddelku way ku kala duwan yihiin gobolada; ma jiro hal jadwal caalami ah.

Taariikh kooban

Fikradda in la beddelo saacadaha si iftiinka maalinta looga faa'iidaysto waxay soo baxday dabayaaqadii qarnigii 19-aad iyo horraantii 20-aad. Dalal dhowr ah ayaa si baaxad leh u qaatay intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka, iyagoo ku sababeeyay badbaadinta shidaalka iyo kaydinta tamarta. Kadib, isticmaalkiisu wuu isbeddelay: qaar baa joojiyay, qaarna dib u soo celiyay, gaar ahaan xilliyada qiimaha tamartu kor u kacay.

Doodda ku saabsan

Taageerayaashu waxay ku doodaan in fiidkii iftiin dheeraad ah uu kordhiyo waqtiga dibadda, ganacsiga tafaariiqda iyo howlaha madadaalada, isla markaana yareeyo shilalka waddooyinka fiidkii. Kuwa ka soo horjeedaa waxay tilmaamaan in kaydka tamarta uu yar yahay oo aan si joogto ah loo cabbiri karin, iyo in beddelka saacaddu carqaladeeyo hurdada iyo qorshayaasha gaadiidka. Cilmi-baarisyada caafimaadku waxay ku wareegaan saameynta beddelka lama-filaanka ah ee jadwalka hurdada.

Xaaladda hadda

Sannadihii dambe, dhowr dal iyo hay'ado siyaasadeed ayaa ka doodayay in la joojiyo beddelka saacadda laba jeer sannadkii, iyagoo doonaya in la doorto hal waqti oo joogto ah. Go'aannada noocaas ah waxay u baahan yihiin heshiis dhinaca sharciga iyo iswaafajin gobolo, sababtoo ah waqtiga wuxuu saameeyaa duulimaadyada, ganacsiga iyo nidaamyada kombiyuutarka.