Wareeg

Wareeg (Ingiriisi: perimeter) waa wadarta dhererka xariiqaha soo xiraya sagxad joomatari ah oo laba-cabbir leh. Waa cabbir dherer ah, sidaas darteed waxaa lagu qiyaasaa halbeegyada dhererka sida mitir, sentimitir ama kiiloomitir.

Wareegga waxaa lagu kala saaraa bedka (area). Bedku wuxuu cabbiraa dusha gudaha ku jirta, wareegguna wuxuu cabbiraa xadka kaliya. Laba shay oo bed isku mid ah leh waxaa suurtogal ah inay wareeg kala duwan yeeshaan.

Xisaabinta shaklada tooska ah

Shakal kasta oo dhinacyo toosan leh — sida saddexagal, laydi ama badan-dhinac (polygon) — wareeggiisa waxaa lagu helaa isku darka dhererka dhinacyada oo dhan. Laba-jibbaar (square) dhinaciisu yahay a wareeggiisu waa 4a. Rektangal dhinacyadiisu yihiin a iyo b wareeggiisu waa 2(a + b).

Goobada

Marka shaklku qalloocan yahay, wareegga waa dhererka qalloocanaha xadka ah. Goobada (circle) wareeggeeda waxaa loo yaqaan circumference, waxaana lagu xisaabiyaa qaacidada 2πr, halkaas oo r uu yahay gacan-dhexaadka (radius) π-na uu yahay tirada joogtada ah ee ku dhow 3.14159.

Isticmaalka

Wareegga waxaa loo adeegsadaa hawlo maalinle ah: qiyaasidda dhererka oodda beer lagu wareejinayo, cabbirka birta guri lagu hareereynayo, iyo qorsheynta wadooyinka ku wareegsan meel. Injineerada iyo naqshadeeyayaashuba way isticmaalaan si ay u xisaabiyaan qadarka alaabta xadka loo baahan yahay.

Xiriirka bedka

Marka wareeg go'an la siiyo, shaklka bedka ugu weyn leh waa goobada. Xaqiiqadan waxaa loo yaqaan dhibaatada isoperimetric-ka, waana mid muhiim u ah joomatariga iyo falanqaynta xisaabeed.