Warqad

Warqad (sidoo kale loo yaqaan xaanshi ama xaansho) waa maaddo dhalaal ah oo khafiif ah oo laga sameeyo fiilooyin (fibers) selluloos ah. Selluloos waa walxaha aasaasiga ah ee gidaarrada unugyada dhirta. Fiilooyinka waa la kala saaraa, biyo lagu qasaa, ka dibna lagu kala fidiyaa shabag; marka biyaha la saydho oo la qalajiyo, fiilooyinku way isku dhegaan oo waxay samaystaan xaanshi hoos u fidsan.

Warqadda waxaa loo adeegsadaa qoraal, daabacaad, sawir, duubista badeecadaha, nadaafadda iyo shaqooyin farsamo oo kala duwan. Waa qalabka ugu weyn ee taariikhda lagu kaydiyay macluumaadka intii ka horreysay warshadaha xogta elektaroonigga ah, wuxuuna ilaa maanta door weyn ka ciyaaraa waxbarashada, ganacsiga iyo maamulka.

Taariikh

Warqadda laftigeeda waxaa asal ahaan laga soo bilaabay Shiinaha. Ka hor inteeda, dadku waxay wax ku qori jireen papyrus (Masar), maqaar la nadiifiyay oo la yiraahdo barjamiin, alwaax, dhagax iyo dhoobo la dubay. Farsamada warqadda samaynta ayaa qarniyo badan gudahood ku faaftay Aasiya, ka dibna ka gaartay dunida Islaamka; magaalooyin sida Baqdaad iyo Dimishiq waxay noqdeen goobo warqad lagu sameeyo. Kadibna waxay gaartay Yurub, halkaas oo daabacaadda xarfaha guurguurta ahi ay kordhisay baahida warqadda.

Sida loo sameeyo

Habka casriga ah wuxuu ku bilaabmaa in alwaax ama dhirta kale laga soo saaro maaddo la yiraahdo bulb (pulp). Bulbka waxaa lagu heli karaa jarid farsamo ah ama kiimiko lagu kala furo fiilooyinka. Bulbka waxaa lagu daraa biyo badan, waxaana la mariyaa mishiin dheer: shabagga ayaa fiilooyinka kala fidiya, cadaadis iyo kulayl ayaa biyaha ka saara, ugu dambayn dusha sare waa la simaa. Waxaa marmar lagu daraa walxo caddayn ah, buuxin ah ama xaanshiga ka dhigaya mid aan biyuhu si fudud u gudbin.

Noocyada iyo cabbirrada

Warqadda waxaa lagu kala saaraa culayska (ku qiyaasan garaam mitir laba jibbaaran kasta), dhumucda, dhalaalka iyo isticmaalka. Waxaa jira warqad qorid, warqad daabacaad, kaarboon, kartoon adag oo duubista loo isticmaalo, iyo warqad nadaafadeed. Nidaamka cabbirka ee caalamiga ah ee ISO ayaa caan ah, kaas oo A4 uu ku jiro; waa cabbirka ugu badan ee xafiisyada iyo dugsiyada dunida badankeed.

Deegaanka iyo dib-u-warshadaynta

Warshadaha warqaddu waxay isticmaalaan alwaax, biyo iyo tamar badan, waxayna soo saari karaan biyo wasakhaysan haddii aan la maamulin. Sidaas darteed waxaa la baahiyay dib-u-warshadaynta: warqadda la isticmaalay waa la ururiyaa, wasakhda iyo khadka waa laga saaraa, kadibna bulb cusub laga sameeyaa. Fiilooyinku mar kasta oo dib loo isticmaalo way gaabnaadaan, sidaas darteed dib-u-warshadaynta ma noqon karto mid aan xad lahayn, waxaana had iyo jeer lagu daraa fiilooyin cusub.