Warqad (fariin)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
91 luqadood
Warqad waa fariin qoran oo qof, koox ama urur u qorto qof kale ama hay'ad kale, iyadoo ujeeddadu tahay in war, codsi, talo ama dareen la gudbiyo. Marka la barbar dhigo hadal afka ah, warqaddu waxay leedahay muuqaal joogto ah: waxa la qoray wuu haray, waana la kaydin karaa oo dib loo akhrisan karaa.
Warqadda caadi ahaan waxay leedahay qaab-dhismeed la aqoonsan yahay: taariikh, salaan, qaybta ugu weyn oo ay fariinta ku jirto, gunaanad iyo magaca qoraaga. Marka boostada lagu diro, waxaa lagu geliyaa baqshad (bakhshad) oo lagu qoro cinwaanka qofka loo dirayo. Nidaamyada boostada ee dalalka badan waxay isticmaalaan shaambad ama calaamad lacag-bixin ah oo muujinaysa in kharashka gaadiidka la bixiyay.
Noocyada warqadaha
Warqadaha waxaa loo kala saaray sida xiriirka qoraaga iyo akhristaha. Warqad shakhsi ah waxaa qofku u qoraa ehel ama saaxiib, luqaddeeduna waa mid furan. Warqad rasmi ah ama ganacsi waxay u socotaa hay'ad, xafiis dawladeed ama shaqo-bixiye; waxay isticmaashaa luqad ay xeer ku hayo, waxayna badanaa xushaa cinwaan mowduuc iyo tixraac. Waxaa kaloo jira warqad codsi shaqo, warqad ballan-qaad, warqad markhaati (soo-jeedin), iyo warqad furan oo si cad wargeys ama shaacinta guud loo qoro.
Taariikh kooban
Warqad-qorista waxay la timid horumarka qorista iyo waxyaabaha wax lagu qoro. Waqtiyo hore waxaa loo isticmaali jiray dhagax-tiir, dhoobo la duugay, maqaar (parchment) iyo warqad caleen ah, ka dibna warqadda maanta la yaqaan. Nidaamyada boostada dawladeed ee qarniyada dambe waxay ka dhigeen warqad-dirista wax dadweynaha oo dhan gaaraya, gaar ahaan markii shaambadaha lacagta go'an la soo bandhigay ee qiimaha diritaanka hoos u dhacay.
Warqadaha hore ee dad caan ah ama diiwaan hay'ado waxaa saameyn weyn ku leh cilmiga taariikhda. Taariikhyahannadu waxay ka helaan macluumaad ku saabsan nolol maalmeedka, ganacsiga iyo siyaasadda waqtigii la qoray, maadaama warqad badanaa lagu qorayn in dadweyne akhristo.
Xilligan casriga ah
Tignoolajiyada isgaarsiinta — telefoonka, farriimaha gaagaaban, iimaylka iyo baraha bulshada — waxay yareeyeen tirada warqadaha shakhsi ahaaneed ee boostada lagu diro. Si kastaba, warqadda qoran weli waa muhiim marka la doonayo cadeymo sharci ah: heshiisyo, ogeysiisyo rasmi ah, warqado xafiis iyo dokumentiyo saxiix leh. Iimaylkuna wuu dhaxlay qaar ka mid ah qaabka warqadda, sida salaanta iyo gunaanadka.