Wax soo saar

Wax soo saar (Ingiriisi: production) waa habka dhaqaale ee agabka la isugu daro si loo abuuro alaab ama adeegyo dadku isticmaalaan. Habkan wuxuu ku lug leeyahay isbeddel: waxyaabo horay u jiray — cayriin, shaqo, mishiin, aqoon — ayaa loo beddelaa wax qiimo cusub leh.

Wax soo saarku ma koobna warshadaha kaliya. Beeraha, kalluumeysiga, dhismaha, gaadiidka, waxbarashada iyo adeegyada bangiyada dhammaantood waa wax soo saar, maadaama ay abuuraan wax dadku u baahan yihiin. Cilmiga dhaqaalaha waxaa badanaa lagu qeexaa saddex qaybood: wax soo saarka aasaasiga ah (cayriinta), kan warshadeed (beddelidda), iyo adeegyada.

Agabka wax soo saarka

Dhaqaaleyahannadu waxay caadi ahaan sheegaan agab (factors of production) muhiim ah: dhulka iyo kheyraadka dabiiciga ah, shaqada bini'aadamka, raasumaalka (qalabka iyo dhismayaasha wax soo saarka lagu isticmaalo), iyo maamulka ama hindisaha ganacsi ee agabkaas isku dubarida. Sida agabkaas loo qeybiyo iyo cidda leh ayaa ka mid ah arrimaha ugu muranka badan siyaasadda dhaqaalaha.

Shaqaalaynta iyo waxtarka

Xiriirka ka dhexeeya agabka la geliyo (inputs) iyo wax soo saarka ka baxa (outputs) waxaa lagu cabbiraa waxtarka (productivity). Tusaale ahaan, wax soo saarka saacaddii shaqo wuxuu muujiyaa inta ay shaqaalaha hal saacadood soo saaraan. Waxtarka wuxuu badanaa kordhaa marka la adeegsado tignoolajiyo cusub, tababar shaqaale, ama habab hawleed oo la hagaajiyay.

Cabbiridda heer qaran

Heer dal, wax soo saarka guud waxaa inta badan lagu tilmaamaa wadarta wax soo saarka gudaha (GDP), oo ah qiimaha suuqa ee alaabta iyo adeegyada dhammaystiran ee dalka gudihiisa lagu sameeyo muddo cayiman. Cabbirkani ma qaado shaqooyin aan lacag lagu bixin, sida shaqada guriga ama iskaa-wax-u-qabsiga, taasoo ah dhaleeceyn joogto ah.