Wayback Machine
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
117 luqadood
Wayback Machine waa adeeg internet ah oo nuqullo (snapshots) ka qaada bogagga websaydhyada, kaydiya, kadibna u oggolaadaa isticmaalayaasha inay arkaan sida bog uu u ekaa taariikh hore. Waxaa maamula Internet Archive, hay'ad aan macaash doon ahayn oo fadhigeeda ku yaal San Francisco, Maraykanka.
Isticmaalka aasaasiga ah waa in qofku geliyo URL (ciwaanka bogga), kadibna nidaamku muujiyo taariikho la heli karo. Marka taariikh la doorto, waxa la soo bandhigaa nuqulkii xilligaas la keydiyay, oo ay ku jiraan qoraalka, sawirrada iyo qaar ka mid ah xiriirinta gudaha. Tan waxay ka dhigaysaa qalab loo isticmaalo cilmi-baaris, xaqiijin xog (fact-checking) iyo raadraaca isbeddellada bogag rasmi ah.
Sida uu u shaqeeyo
Nuqullada waxa ururiya barnaamijyo otomaatig ah oo la yiraahdo crawlers, kuwaas oo raaca xiriirinta bogagga oo soo dejiya waxa ku qoran. Sidoo kale waxaa jira waddooyin kale: shuruudo hay'ado la wadaagta xogtooda, iyo qalabka "Save Page Now" oo isticmaale kasta ku keydin karo bog hadda jira. Sababtoo ah crawler-ku ma booqan karo bog kasta had iyo jeer, kaydku waa mid dalool leh — bogag qaar waxay leeyihiin nuqullo badan, qaar kalena mid keliya ama midna.
Xannibaadaha farsamada
Bogagga ku salaysan koodh socodsiiya isticmaalaha (JavaScript), kuwa u baahan gelitaan (login), iyo kuwa ku xiran shuruudaha robots.txt marar badan si buuxda lama keydiyo. Sidoo kale sawirro ama filimo qaar ayaa ka maqan nuqulka, taas oo keenta in bogga duugga ah uu u muuqdo qaab aan dhammaystirnayn. Milkiilayaasha bogag qaar waxay codsan karaan in nuqulladooda laga qariyo dadweynaha.
Isticmaal iyo muran
Wayback Machine waxaa u adeegsadaa saxafiyiin, cilmi-baarayaal, garsoorayaal iyo maktabado si ay u xaqiijiyaan waxa hore uga qornaa bog. Dhinaca kale, waxaa jira su'aalo ku saabsan xuquuqda daabacaadda, asturnaanta shaqsiga, iyo xaqa qofka in xogtiisa hore laga tirtiro internetka. Waxaa sidoo kale jira dacwado sharci oo ka dhashay keydinta buugaagta iyo waxyaabaha kale ee Internet Archive daabacdo — kuwaas oo ka duwan qaybta bogagga internetka laakiin saameyn kara hay'adda guud ahaan.