Weedh

Weedh waa erey naxwe oo lagu tilmaamo qayb ka mid ah jumlad. Kelmedda Wikidata lagu xiray (Q1975444) waxay ku beegan tahay fikradda naxwaha ee Ingiriisiga lagu magacaabo "adjunct", Faransiiska "circonstant", Carabiga "شبه جملة". Fikraddaas waxay tilmaamaysaa qayb jumlad ah oo sharraxaad dheeraad ah ku darta — sida goorta, meesha, sababta ama siday falku u dhacay — laakiin aan qaab-dhismeedka jumladda lagama maarmaan u ahayn.

Farqiga muhiim ah wuxuu u dhexeeyaa qaybaha falku u baahan yahay iyo qaybaha lagu daro. Fal sida "siin" wuxuu doonayaa fal-samee iyo shay iyo qofka la siinayo; kuwaas waa qaybo lagama maarmaan. Weedhu (adjunct) waa qaybta la saarto oo marka laga saaro jumladda weli sax ahaanaysa iyo macne leh, in kastoo macluumaad ka lumo.

Astaamaha

Saddex astaan caadi ah ayaa lagu garto. Mid: waa mid la saaran karo iyada oo jumladdu aan naxwe ahaan xumaanayn. Labo: mid ka badan ayaa isku jumlad ku wada jirsan karaan, oo dalab tiro gaar ah ma jiro. Saddex: kaalintooda jumladda dhexdeeda inta badan waa mid dabacsan — hore, dambe ama dhexe — iyadoo luqaddu xadka dejisa.

Noocyada macne ahaan

Marka macne ahaan loo kala saaro, waxaa jira kuwa waqti tilmaamaya (shalay, subaxdii), kuwa meel tilmaamaya (guriga, suuqa), kuwa hab tilmaamaya (si degdeg ah), kuwa sabab ama ujeeddo tilmaamaya, iyo kuwa qadar ama inta jeer tilmaamaya. Qaab ahaan waxay noqon karaan magac oo horgale la socoto, fal-tilmaame, ama qodob-hoosaad oo jumlad yar ah.

Heerarka ku lifaaqidda

Aqoonta naxwaha casriga ah waxay kala saartaa heerka qaybtu ku dheggan tahay. Qaar waxay sharraxaan fal keliya ama weedh-fal, halka kuwa kale ay sharraxaan jumladda oo dhan — sida ereyada shaki iyo hubaal muujiya. Kala-saarkan ayaa lagu qeexaa farqiga u dhexeeya weedhaha gudaha iyo kuwa dibadda.