Weji

Weji waa qaybta hore ee madaxa oo ay ku yaalliin indhaha, sanka, afka, dhabannada, foodda iyo gadhka. Bini'aadamka, wejigu wuxuu isugu tagaa hawlo badan: arag, ur, neefsasho, cunto qaadasho, hadal iyo muujinta dareenka. Sidaas darteed weji looma arko oo keliya qayb jireed, laakiin sidoo kale aalad isgaarsiineed.

Qaab-dhismeedka wejiga wuxuu ku salaysan yahay lafaha wejiga (sida lafta dhabanka, lafta sanka iyo daanka), murqaha khafiifka ah ee ku dhegan maqaarka, iyo shabakad dareemayaal ah. Kala duwanaanshaha qaabkan ayaa sabab u ah in qof kastaa uu leeyahay muuqaal wejiyeed u gaar ah, taasoo aasaas u ah aqoonsiga dadka.

Qaab-dhismeedka lafaha iyo murqaha

Wejiga wuxuu ku dhisan yahay koox lafo ah oo qaybtii hore ee madax-fuulka (cranium) hoos taal. Waxaa ka mid ah lafta daanka sare (maxilla), daanka hoose (mandible) oo ah tan kaliya ee si weyn u dhaqaaqda, lafaha dhabannada, iyo lafaha sanka. Murqaha wejigu waxay u badan yihiin kuwo ka bilaabma laf kuna dhammaada maqaarka; markay isku jiitaan waxay beddelaan qaabka maqaarka, taasina waa sida ay u dhacaan muujinta dareenka sida dhoolla-caddaynta iyo foolka.

Dareemayaasha iyo shaqada

Laba dareemayaal oo waaweyn ayaa wejiga u adeega: dareemaha saddex-geesoodka ah (trigeminal) oo qaada dareenka taabashada, xanuunka iyo heerkulka, iyo dareemaha wejiga (facial) oo maamula dhaqdhaqaaqa murqaha muujinta. Waxyeello ku timaadda dareemayaashan waxay keentaa in dhinac ka mid ah wejigu uu dhaqdhaqaaqiisu yaraado ama dareenkiisu luntamo.

Isgaarsiinta iyo bulshada

Wejiga waxaa loo isticmaalaa gudbinta macluumaad aan hadal ahayn. Muujinta dareenka qaar — sida farxad, cadho, cabsi iyo murugo — waxaa cilmi-baarayaal badan ku tilmaamaan kuwo si ballaaran dhaqamada ugu dhex jira, in kastoo xeerarka ku saabsan goorta iyo goobta lagu muujiyo ay kala duwan yihiin. Weji-eegis (indho isku laab) waxay dhaqamo qaar ka mid ah ka dhigan tahay ixtiraam, kuwo kalena waxay ku tilmaamaan mid ku habboon oo kalsooni muujinaya.

Aqoonsiga wejiga

Maskaxda bini'aadamka waxaa ku jira aagag khaas u ah aqoonsiga wejiyada, taasoo suurtagelisa in la kala saaro dad tiro badan oo isku eg. Tignoolajiyada casriga ah waxay isku dayeen inay ku dayato habkan iyada oo la cabbiro qiyaasaha wejiga; nidaamyada noocaas ah waxaa loo isticmaalaa furitaanka aaladaha iyo hubinta aqoonsiga, waxaana ka dhashay dood ku saabsan asturnaanta iyo saxnaanta.