Weyd (Ingiriisi: fatigue) waa xaalad ay awoodda qofka ee shaqo jireed ama maskaxeed hoos u dhacdo ka dib hawl socotay muddo, ama sababo caafimaad awgood. Waxay ka duwan tahay hurdo-la'aan oo kelya; qofka weydsan wuxuu dareemi karaa itaal-darro xitaa markii uu nasto.

Weyd waxaa loo qaybin karaa laba nooc oo waaweyn: weyd jireed, oo ah hoos-u-dhac ku yimaadda awoodda muruqyada inay xoog soo saaraan, iyo weyd maskaxeed (mental fatigue), oo ah hoos-u-dhac ku yimaadda feejignaanta, xusuusta shaqada iyo go'aan-qaadashada. Labadu waa inay isku mar dhacaan, gaar ahaan shaqooyinka dheer ee saacadaha aan caadi ahayn.

Habka jireed

Marka muruq muddo dheer la isticmaalo, waxaa dhaca isbeddello ku yimaadda unugyada iyo neerfaha muruqa gudbiya. Waxaa ka mid ah dhammaadka kaydka tamarta (glycogen), urursanaanta walxaha metabolic-ka, iyo hoos-u-dhac ku yimaadda hab-dhiska ay calcium-ku ku dhaqaajiyo muruqa. Sidoo kale waxaa jira qayb ka timaadda maskaxda oo hoos u dhigta amarrada loo diro muruqyada (central fatigue).

Sababaha caafimaadka

Weyd joogto ah waa astaan (symptom) aad u ballaaran oo la xiriirta cudurro badan: dhiig-yaraan, cillado qanjidhka thyroid-ka, macaanka (sonkorowga), infekshannada, cudurrada wadnaha iyo beerka, iyo xanuunno maskaxeed sida murugada iyo walwalka. Sidoo kale daawooyin qaar iyo hurdo-xumo, sida hurdo-joojinta neefta (sleep apnea), waxay keenaan weyd.

XusuusinErayada Af-Soomaaliga: "weyd", "daal" iyo "itaal-darro" waxaa mararka qaar si isku mid ah loo isticmaalaa. Qoraallada caafimaadka waxay kala saaraan daal caadi ah (oo nasashada ka baxa) iyo weyd joogto ah (oo ka baxsan).

Weyd iyo nabadgelyada shaqada

Weyd waa arrin muhiim ah oo la xiriirta amniga gaadiidka iyo warshadaha. Duuliyeyaal, darawallo, shaqaalaha caafimaadka iyo kuwa ka shaqeeya shaqo-wareega habeenkii waxay khatar ku jiraan khaladaad. Waxaa loo maareeyaa xadidaadda saacadaha shaqada, nasasho la qorsheeyay, iyo qorshayaal la yiraahdo fatigue risk management systems.

Baaritaan iyo maareyn

Baaritaanka wuxuu ku bilaabmaa taariikhda bukaanka, qiimeynta hurdada, iyo baaritaanno shaybaar oo lagu raadinayo sababaha jireed. Maareynta waxay ku dhisan tahay in la daweeyo sabab kasta la helay; haddii sabab cad la waayo, waxaa la isticmaalaa jimicsi tallaabo-tallaabo ah, habaynta hurdada, iyo taageero maskaxeed.

Hubanti la'aanQeexitaannada iyo qiyaasidda weyd kala duwan yihiin qorayaasha. Tirooyinka ku saabsan inta jeer ay dhacdo (prevalence) waxay ku beddelmaan qaabka su'aallaha la weydiiyay, sidaas darteed maddadan tiro gaar ah kuma jirto.

Qeybaha:359 eray · 0 ilo