Weydiin (waxa kale loo yiraahdo su'aal) waa hab-dhismeed luqadeed iyo fal hadal (speech act — ficil lagu gudbiyo hadal) oo qofka hadlaya ku doonayo inuu ka helo qofka la hadlaya macluumaad, xaqiijin ama go'aan. Weydiinta waxay ka duwan tahay sheegid (declarative) iyo amar (imperative) marka loo eego shaqada ay qabato: ma soo bandhigayso xog, ee waxay dalbanaysaa jawaab.

Luqadaha oo dhan waxay leeyihiin habab ay ku calaamadeeyaan weydiinta. Haddaba habab caanka ah waxaa ka mid ah: ereyo weydiin gaar ah, isbeddel kaabta hadalka (intonation), beddelid nidaamka ereyada, iyo qeybo yar oo lagu dhejiyo jumladda (particles). Qoraalka luqado badan waxaa lagu calaamadeeyaa astaanta weydiinta (?).

Noocyada weydiinta

Weydiinta caadiyan waxaa loo kala saaraa laba nooc weyn. Kan koowaad waa weydiinta haa-maya (polar question), oo jawaabteeda ku ekaan karto oggolaansho ama diidmo. Kan labaad waa weydiinta xogdoonka ah, taasoo isticmaasha eray weydiin oo lagu tilmaamo qaybta xogta la doonayo, sida cida, meesha, waqtiga ama sababta. Waxaa kaloo jira weydiin doorasho leh, oo qofka la weydiinayo loo soo bandhigo laba ama in ka badan oo xulasho ah.

Weydiinta Af-Soomaaliga

Af-Soomaaliga waxaa ku jira ereyo weydiin sida "maxay", "yaa", "halkee", "goorma", "sidee" iyo "immisa". Weydiinta haa-maya badanaa waxay isticmaashaa qaybta "ma" oo hor imaanaysa qaybta la weydiinayo, tusaale ahaan "ma tegtay?". Sidoo kale kaabta hadalka (codka kor u kaca ama hoos u dhaca) waxay door muuqda ka ciyaartaa kala soocidda weydiinta iyo sheegidda marka la hadlayo.

XusuusinErayada "weydiin", "su'aal" iyo "suaal" waxaa badanaa loo isticmaalaa isku macne. Qaar ka mid ah qoraayada waxay "weydiin" u gaar yeelaan ficilka weydiinta, halka "su'aal" loo isticmaalo jumladda weydiinta lafteeda.

Weydiinta ka baxsan jawaab doonis

Ma aha weydiin kasta oo jawaab dalbanaysa. Weydiinta afhayeenka (rhetorical question) waxaa loo isticmaalaa in la xoojiyo fikrad, iyada oo jawaabta la wada garanayo. Sidoo kale weydiimo qaar waxay shaqo bulsho leeyihiin, sida salaan ama codsi ku lifaaqan qaab weydiin. Barashada falsafadda iyo cilmiga macnaha (semantics) waxaa laga doodaa sida weydiinta macnaheeda loo qeexo, oo qaar u arkaan inay tahay tiro jawaabo suurtagal ah.

Isticmaal barasho iyo cilmi-baaris

Weydiinta waa qalab udub-dhexaad u ah waxbarashada, sahannada bulsheed iyo baaritaanka sharciga. Qaab dhismeedka weydiinta wuxuu saameyn ku yeelan karaa jawaabta la helayso; tusaale ahaan weydiin hage leh (leading question) waxay qofka u jiheysaa jawaab gaar ah. Sababtaas, sahannada cilmiyeysan waxay isticmaalaan weydiimo la tijaabiyay oo nidaam leh.

Hubanti la'aanFaahfaahinta qaab-dhismeedka weydiinta Af-Soomaaliga, gaar ahaan doorka qaybaha "ma", "miyaa" iyo "soo", waxay ku kala duwan tahay lahjadaha; qeexitaannada halkan ku jira waa guud oo uma dhigna falanqayn lahjad kasta.

Qeybaha:413 eray · 0 ilo