Xaawo

Xaawo (sidoo kale loo qoro Xaawa; Carabi: حواء Ḥawwāʾ; Ingiriisi: Eve) waa haweeneydii ugu horreysay sida ay ku sheegaan diimaha Ibraahimiga ah — Islaamka, Kiristaanka iyo Yuhuudda. Waxaa lagu tilmaamaa inay ahayd xaaskii Aadan, ninkii ugu horreeyay ee la abuuray, iyo hooyada aadanaha oo dhan.

Sheekada Xaawo waxay ka mid tahay qisooyinka abuurka. Waxay ku soo aroortaa Kitaabka Bilowga (Genesis) ee Kitaabka Quduuska ah, waxaana lagu tilmaamaa Quraanka iyo xadiiska, in kastoo Quraanku uusan magaceeda si toos ah u xusin ee loo yaqaanno 'xaaskiisa' (zawjuhu). Magaca 'Xaawo' wuxuu ku soo baxaa xadiiska iyo faahfaahinta culimada tafsiirka.

Qisada abuurka

Sida ku xusan Kitaabka Bilowga, Xaawo waxaa laga abuuray feedh ka mid ah feedhaha Aadan, si uu u helo saaxiib la mid ah. Dhaqanka Islaamka qaarkiis isla sheekadaas ayuu sitaa, iyadoo xadiis caan ah lagu tilmaamo haweenka in laga abuuray feedh. Culimo casri ah oo Muslim ah ayaa qaarkood xadiiskaas u fasira tilmaan sarbeeb ah oo ku saabsan dabeecadda, ee ma aha sharraxaad jireed.

Beerta iyo geedka reebban

Aadan iyo Xaawo waxaa la dejiyay beer (Jannada ama Eden), waxaana laga reebay inay cunaan geed gaar ah. Sheekada ku jirta Kitaabka Bilowga, mas (abeeso) ayaa Xaawo ku dhiirrigeliyay inay midhaha cunto, iyaduna Aadan siisay. Quraanku wuxuu si kale u dhigaa: Shaydaan wuxuu labadoodaba wada khiyaaneeyay, khaladkana labada ayaa la wadaagaa. Kala duwanaanshahani wuxuu saameeyay sida diimaha kala duwan uga hadlaan mas'uuliyadda Xaawo.

Fasirrada kala duwan

Kiristaanka, gaar ahaan fikirka Bawlos iyo kadib Awgustiin, waxaa ka soo baxay caqiidada 'dembiga asalka ah', taasoo dhacdada beerta ka dhigaysa bilowga dembiga aadanaha. Islaamka ma aqbalo dembi dhaxalka ah: Aadan iyo Xaawo way toobad keeneen, Ilaahna wuu ka aqbalay. Yuhuuddu iyaguna guud ahaan ma haysto caqiidada dembiga asalka ah.

Magaca iyo dhaqanka

Magaca Cibraaniga Ḥawwāh waxaa caadi ahaan lala xiriiriyaa xididka macnihiisu yahay 'nolol' — sidaas awgeed 'hooyada kuwa nool oo dhan'. Af-Soomaaliga, 'Xaawo' waa magac gabdhood oo aad u caan ah, waxaana weliba 'Xaawaley' ama 'ubadka Xaawo' loo isticmaalaa tilmaan guud oo haweenka Soomaaliyeed loola jeedo, gaar ahaan gabayada iyo heesaha.