Xaaxi

Xaaxi waa eray Af-Soomaali ah oo inta badan lagu tilmaamo cunto laga sameeyo hadhuudh ama bur la shiiday oo biyo lagu karkariyo ilaa uu noqdo wax qato ah. Erayga isticmaalkiisu wuxuu ku kala duwan yahay gobollada, sidaas darteed macnihiisa saxda ah wuxuu ku xiran yahay meesha lagu hadlayo.

Erayga sidoo kale wuxuu ku dhex jiraa magacyo goobeed oo ka jira dhulka Soomaalida, taasoo caadi ka ah magacyada Soomaalida oo badanaa laga soo qaato astaamo dabiici ah ama ereyo maalinle ah. Sidaas awgeed, marka la akhrinayo qoraal uu erayga ku jiro, waa in la eegaa macnaha weerta ku wareegsan.

Isticmaalka cunto ahaan

Marka cunto ahaan loo isticmaalo, hab-diyaarintu waxay ku salaysan tahay in badar la shiido, kadibna biyo kulul lagu daro iyada oo si joogto ah loo walaaqo si aan burooyin u samaysmin. Waxaa lagu darsan karaa caano, subag, ama sonkor iyadoo ku xiran caadada qoyska. Cuntooyinka noocan oo kale ah waxay ka mid yihiin cunto-karinta reer guuraaga iyo tuulooyinka beeraha, maxaa yeelay waxay u baahan yihiin qalab yar.

Magac goobeed

Ereyada noocan ah waxay sidoo kale u adeegaan magacyo tuulooyin, ceelal ama meelo yaryar. Magacyada noocaas ah badanaa lama diiwaan geliyo khariidadaha caalamiga ah, waxaana la isku halleeyaa aqoonta deegaanka iyo afka hadalka ah, taasoo adkeynaysa in si sax ah loo cayimo goobta.

Arrimo af-yaqaanimo

Xarafka 'x' ee Af-Soomaali wuxuu matalaa cod ka soo baxa hunguriga (dhawaaq cunaha ah), taas oo keenta in erayga si kala duwan loogu qoro qoraallada afafka kale, tusaale ahaan 'haahi' ama 'hahi'. Kala-duwanaanshahan qoraal wuxuu sababi karaa in isku eray lagu arko qaabab badan oo kala gadisan.