Xoor
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
89 luqadood
Xoor (Mellivora capensis) waa xayawaan naaslaha yar oo ka tirsan qoyska Mustelidae, kaas oo sidoo kale ay ku jiraan dabagaalayaasha biyaha iyo noocyada la mid ah. Waa noole kali ah oo ka dhex baxay noocyo kale, taasna waxay ka muuqataa dhismihiisa jirka: laab ballaadhan, luqun adag, iyo cidiyo dheer oo qodid u tolan. Midabkiisa caanka ah waa madow hoose iyo xarig cad ama cawlan oo laga bilaabo madaxa ilaa dabada dul mara.
Xoorka waxaa laga helaa Afrika badanaa, gaar ahaan aagagga saxaraha, kaynta xaaska, iyo bannaanka daaqa. Sidoo kale wuxuu ku nool yahay qaybo ka mid ah Jasiiradda Carabta iyo koonfur-galbeedka Aasiya. Wuxuu u qalmi karaa deegaanno kala duwan oo roobkoodu iyo dhulkoodu aad u kala duwan yihiin.
Muuqaalka iyo dhismaha jirka
Xoorku wuxuu leeyahay hab-dhismeed u fiican difaaca. Maqaarkiisa waa mid aad u qaro weyn oo dabacsan, taas oo ka caawisa marka lala dagaallamo xayawaan kale. Cidiyaha gacmaha hore waa dhaadheer, waxaana ku qoda dhulka si uu u helo cunto ama uu god u sameysto. Cunaha iyo qanjidhada urta xun waxay tusaale u yihiin astaamaha qoyska Mustelidae — marka uu cabsado ama uu isdifaaco wuxuu sii daayaa ur adag.
Cuntada iyo habka ugaarsiga
Xoorku waa cuntaday kala duwan (omnivore) oo isku daraya hilib iyo waxyaalo dhir ah. Wuxuu cunaa cayayaan, dirxi, jiirar, shimbiro iyo ukun, masaska, iyo miro. Magaca 'honey badger' oo af-Ingiriisi lagu magacaabo wuxuu ka yimid dabeecaddiisa ah inuu buurbuuriyo guryaha shinnida oo cuno malabka iyo dirxiga shinnida. Waxaa jira warbixinno ku sheegaya inuu masaska sunta leh weerarto, isagoo maqaarkiisa iyo caafimaadkiisa ka caawiyaan.
Habdhaqanka iyo taranka
Xoorku badanaa waa kali-noole, wuxuuna u dhaqmaa habeenkii iyo goorta qorraxdu jilicsan tahay, iyadoo ku xiran cimilada deegaanka. Wuxuu leeyahay aag uu sheeganayo oo ballaadhan, gaar ahaan labka. Dhaddigga wuxuu godad ku dhalaa cuug yar oo tiro kooban ah, waxaana ilmaha muddo dheer ku tiirsan yihiin hooyada ka hor inta aanay iskood u noolaan.
Xaaladda ilaalinta
Xoorku ma aha nooc si weyn loo cabsi qabo oo dabar-go'aya, laakiin waxaa ka jira cadaadis maxalli ah: xoolo-dhaqatada iyo ka shaqeeyayaasha shinnida ayaa qaar ka mid ah dila, sababtoo ah waxyeello uu geysto. Sidoo kale luminta deegaanka iyo waddooyinka ayaa saameeya tirada gobolada qaarkood.