YuutYuub

YuutYuub (Ingiriisi: YouTube) waa barxad internet ah oo dadka iyo hay'aduhu ku soo geliyaan (upload), ku daawadaan, kuna wadaagaan muuqaallo. Waxaa la diiwaan geliyay 14 Febraayo 2005, waxaana aasaasay saddex shaqaale hore oo ka tirsanaa shirkadda lacag-bixinta PayPal: Chad Hurley, Steve Chen iyo Jawed Karim. Xarunteeda waxay ku taallaa gobolka California ee Maraykanka.

Hab-dhaqanka aasaasiga ah waa mid isticmaale-abuurmay: qofka soo gelinaya muuqaalka ayaa qaada mas'uuliyadda waxa uu daabaco, halka barxaddu ay maamusho kaydinta, qaybinta iyo talo-siinta (recommendation). Muuqaalka ugu horreeya ee la soo geliyo, 'Me at the zoo', waxaa la daabacay 23 Abriil 2005.

Taariikhda iyo iibinta Google

Nooca tijaabada ah (beta) waxaa dadweynaha loo furay 2005-tii, kadibna adeegsigu si degdeg ah ayuu u kordhay. Sanad gudahood ka dib bilowgii rasmiga ahaa, shirkadda Google ayaa iibsatay YuutYuub iyadoo lagu qiimeeyay 1.65 bilyan oo doollar oo saamiyo ah. Waqtigaas, taasi waxay ahayd iibsashadii ugu weynayd ee Google samayso.

Sida ay u shaqayso

Isticmaaluhu wuxuu abuuraa kanaal (channel), kanaalkaas ayuuna muuqaallo ku daabacaa. Daawadayaashu waxay ku falcelin karaan jecel (like), faallo, wadaagid iyo ku-biirid (subscribe). Nidaam algoorithm ah — xisaab kombiyuutar oo tilmaamaysa waxa marka xigta la tuso qofka — ayaa go'aamiya inta badan muuqaalada la arko, taas oo saameyn ku leh sida warbixinta iyo madadaalada u faafaan.

Dakhliga barxaddu badanaa wuxuu ka yimaadaa xayaysiiska lagu dhex daro muuqaalada, oo qayb ka mid ah lala qaybsado sameeyayaasha muuqaalada, iyo sidoo kale adeegyo lacag-bixin ah oo aan xayaysiis lahayn. Sameeyayaal badan ayaa taas ka dhigtay ilo dakhli oo joogto ah, taasoo abuurtay warshad cusub oo lagu magacaabo dhaqaalaha sameeyayaasha (creator economy).

Muranada iyo maamulka waxyaabaha la daabaco

Sababtoo ah tirada muuqaalada la soo gelinayo aad bay u badan tahay, barxaddu waxay wajahday su'aalo ku saabsan xuquuqda daabacaadda (copyright), war-been-abuur, iyo waxyaabo ku habboonaan kara caruurta. Waxaa la sameeyay habab automated ah oo raadiya waxyaabo xuquuq leh, iyo xeerar isticmaale oo lagu joojiyo ama lagu xaddido kanaalada ku xadgudba. Dawlado kala duwan ayaa sidoo kale mararka qaarkood xannibay ama xaddiday helitaanka barxadda gudaha dalalkooda.