Afarta Xili

Afarta Xili waa qaybaha waaweyn ee sanad-guuradda cimilada, kuwaas oo isku xigxiga oo sanad walba soo noqnoqda. Nidaamka caalamiga ah ee ku salaysan meeraha Dhulka iyo dhererka maalinta waxaa loo kala saaraa Gu' (spring), Xagaa (summer), Dayr (autumn) iyo Jiilaal (winter). Isbeddelka xilliyada wuxuu ka dhashaa in dhidibka Dhulka uu leeyahay janjeer, taas oo keenta in fallaadhaha qorraxda si kala duwan u kulmaan meelaha Dhulka inta uu meeraha ku wareegayo qorraxda.

Gobolka Soomaaliyeed, oo ku yaal agagaarka dhulbaraha, ma laha kala duwanaansho weyn oo heerkulka ah sida meelaha durugsan. Sidaas darteed afarta xili waxaa lagu kala saaraa roobka iyo dabaysha, ee ma aha qabow iyo kulayl. Magacyada Gu', Xagaa, Dayr iyo Jiilaal waxay markaa ka dhigan yihiin laba xilli roobaad iyo laba xilli abaaraad oo isku beddelaya.

Gu'

Gu' waa xilliga roobaadka ugu weyn. Wuxuu inta badan bilaabmaa dabayaaqada Maarso ama Abriil, waxaana socda ilaa Juun. Roobabka Gu'ga waxay soo celiyaan daaqa iyo biyaha ceelasha, waxayna asaas u yihiin beeraha lakalaha (roob-ku-tiirsan) iyo xoolo-dhaqashada. Reer-guuraaga inta badan waxay xilligan ku soo noqdaan degaannada daaqa.

Xagaa

Xagaa wuxuu ku xiga Gu'ga. Waa xilli qalalan oo dabaysha xoog leh ee monsoon-ka koonfur-galbeed ay dhaadhacdo. Xeebaha waxay yeeshaan mowjado waaweyn, badmaaxnimadana way ku adkaataa. Qaybo ka mid ah dhulka waxay hela roob yar oo la yiraahdo 'karan', gaar ahaan gobolada dhexe iyo waqooyi-galbeed.

Dayr

Dayr waa xilliga labaad ee roobaadka, oo inta badan dhaca Oktoobar ilaa Nofembar. Roobabkiisa way ka yar yihiin kuwa Gu'ga oo aad u kala duwan tahay meelo. Sanadaha uu Dayrku gabaabsi noqdo, daaqa iyo biyaha waxay yaraadaan ka hor Jiilaalka, taas oo saameyn ku yeelata amniga cuntada.

Jiilaal

Jiilaal waa xilliga ugu qalalan, oo socda ilaa Diseembar-Maarso. Biyaha waxay ku urursan yihiin ceelal iyo berkado, xoolo-dhaqatana waxay xoolaha u kaxeeyaan meelaha biyo-lihi. Jiilaal wuxuu sidoo kale xilli ahaan loo isticmaalaa cabbirka adkaysiga: haddii Dayr iyo Gu' labadu gabaabsi noqdaan, Jiilaalku wuxuu noqdaa xilli abaar culus.