Buur

Buur waa qayb ka dhulka ah oo si weyn uga sarreysa dhulka ku hareeraysan, oo caadi ahaan leh xagal buuran (jiirar) iyo dhaladh (summit) cad. Buuro (wadar) badan waxay ku yaallaan safaf ama silsilado, oo ay isku xidhaan dooxooyin iyo marinno.

Kala soocidda buurta iyo kurta (kurta oo hooseysa) ma leh xad caalami ah oo la isku raacsan yahay. Wadamo qaar waxay isticmaalaan sarrayn gaar ah oo la cabbiro heerka dhalada ama farqiga u dhexeeya dhalada iyo dhulka hoose.

Sida buuro u samaysmaan

Inta badan buuraha waaweyn waxay ka dhashaan dhaqdhaqaaqa taarikhda dhulka (tectonics): marka labo saxan oo dhulka ah isku tuuraan, layerarka dhagaxa waxay isku laabaan oo kor u kacaan. Waxaa kale oo jira buuro folkaanik ah oo laga dhisay dhagax dhalaalay oo kor u soo baxay, iyo kuwo ka soo baxay marka dhagax adag uu iska caabbiyo nabaad-guurka halka dhulka ku hareeraysan uu duugoobo.

Jawi iyo nolol

Marka kor loo kacayo, heerkulka wuu hoos u dhacaa oo cadaadiska hawada wuu yaraadaa. Sababtaas awgeed, buur keliya waxay yeelan kartaa dhowr xaalad deegaan ah oo isku dul saaran: kaymo hoose, banaanka geed-yar, ka dibna aag dhagax iyo baraf ah. Buuraha aadka u sarreeya waxay xambaaraan baraf joogto ah iyo glacier-ro, oo ilo biyo u noqda dooxooyinka hoose.

Dadka iyo buuraha

Dadka buuraha ku nool waxay caadi ahaan ku tiirsan yihiin xoolo-dhaqasho, beerid daraf-daraf ah (terraces), iyo ganacsi marinnada buuraha maraya. Buuraha waxay sidoo kale door ku leeyihiin diin iyo caado, oo dhalado qaar loo arkaa meelo xurmo leh. Fuulitaanka buuraha (mountaineering) waxaa ka dhashay isboorti iyo dalxiis.