Ciid al-Fitr

Ciid al-Fitr waa mid ka mid ah labada iid ee waaweyn ee diinta Islaamka. Waxaa la xusaa maalinta koowaad ee bisha Shawaal, taasoo ku xigta bisha Ramadaan ee Muslimiintu soomaan. Ereyga 'fitr' waxaa loola jeedaa jebinta soonka, taas oo tilmaamaysa in muddadii soonka la dhammaystiray.

Af-Soomaaliga waxaa loo yaqaan sidoo kale 'Ciid Yareey' ama 'Ciidii Yar', si looga soocdo Ciid al-Adhaa oo loo yaqaan 'Ciid Weyneey'. Luqadaha kale waxaa loogu magacaabaa Eid al-Fitr (Ingiriisi), Aïd el-Fitr (Faransiis), iyo Ramazan Bayramı (Turki).

Taariikhda iyo go'aaminta maalinta

Sannad-kalandarka Islaamka waa mid dayaxa lagu xisaabiyo, sidaas darteed taariikhda Ciidda gu'gii Miilaadiga sanad kasta waxay hore u dhaqaaqdaa qiyaastii toban maalmood. Bilowga bisha Shawaal waxaa lagu go'aamiyaa arkitaanka bisha cusub (ru'yatul-hilaal), ama xisaabinta cilmiga xiddigiska. Sababtaas awgeed, dalal kala duwan ayaa mararka qaarkood ciidda ku qabsadaan maalmo kala fog oo hal maalin ah.

Cibaadada iyo salaadda Ciidda

Maalinta Ciidda salaad gaar ah ayaa la tukadaa subaxdii, badanaa meel bannaan ama masaajid weyn, iyadoo lala socodsiiyo khudbad. Salaaddu waxay ka kooban tahay laba rukuc oo takbiiro dheeraad ah lagu daray. Ka hor salaadda, waxaa loo baahiyaa in la bixiyo Zakaatul-Fitr, oo ah sadaqo cunto ama qiimahheed ah oo qoyska u bixiyo qof kasta, oo loogu talagalay dadka baahida leh. Waxaa sidoo kale caado ah in la cuno wax yar ka hor salaadda, si ay ka duwanaato maalmihii soonka.

Dhaqanka bulshada

Ciidda waxay ku xidhan tahay dhaqan bulsho oo ballaaran: dhar cusub la xidho, cunto gaar ah la kariyo, ehelka iyo deriska la booqdo, carruurta lacag ama hadiyad la siiyo. Soomaaliya iyo goobaha kale ee Muslimiinta, ciidda waa maalmo fasax rasmi ah oo shaqada iyo dugsiyada la joojiyo, iyadoo ay socdaan riwaayado, ciyaaro iyo isu-imaatinno dadweyne. Salaan caadi ah waa 'Ciid wanaagsan' ama 'Ciid mubaarak'.