Ciise

Ciise (Carabi: يسوع / عيسى؛ Ingiriisi: Jesus) waa shakhsi taariikhi iyo diimeed oo ku noolaa gobolka Galili iyo Yahuudiya ee bariga Bahda Dhexe qarniyadii ugu horreeyay. Masiixiyadda wuxuu ku yahay udub-dhexaadka caqiidada, halka Islaamka uu ku yahay nebi la soo diray ee lagu magacaabo Ciise ina Maryan. Waxaa sidoo kale loogu yeeraa Ciise Masiix ama Nabi Ciise (C.S.).

Warbixinnada ugu waaweyn ee nolashiisa waxay ka yimaadeen afarta Injiil ee Cahdiga Cusub, iyo qoraallo kale oo hore. Diimaha kala duwan si kala duwan ayay u fasiraan doorkiisa: Masiixiyiintu waxay ku tilmaamaan Wiilka Ilaah iyo Badbaadiye, Muslimiintuna waxay u aqoonsan yihiin nebi bini-aadam ah oo aan ilaahnimo lahayn.

Aqoonsiga taariikhiga

Cilmi-baarayaasha taariikhda inta badan waxay ku raacsan yihiin in nin la yiraahdo Ciise uu dhab ahaan jiray, uu wax bari jiray, isla markaana uu ku dhintay iskutallaab (crucifixion) xilligii talada Rooma. Faahfaahinta kale — sida mucjisooyinka iyo dhalashada — waa arrimo caqiido oo taariikhda gudaheeda si toos ah loo caddayn karin. Ilaha ka baxsan Masiixiyadda ee soo xusa waxaa ka mid ah qoraallada taariikhyahannada Rooma iyo Yahuudda ee qarnigii koowaad iyo labaad.

Aragtida Masiixiyadda

Masiixiyiintu waxay rumeysan yihiin in Ciise uu ku dhashay Beytlaxam, uu wax baray ku saabsan Boqortooyada Ilaah, uu ku dhintay iskutallaab, kadibna uu soo noolaaday. Caqiidooyinka kaniisadaha waaweyn waxay ku tilmaamaan mid ka mid ah saddexmidnimada (Trinity). Faalladan waxay saldhig u tahay cibaadada, kalandarka, iyo hab-nololeedka bulshooyinka Masiixiga ah.

Aragtida Islaamka

Quraanka wuxuu Ciise ku sheegayaa nebi iyo Masiix, wuxuuna xaqiijinayaa in uu ku dhashay Maryan iyada oo aan aabbe lahayn. Islaamku wuu diidayaa in Ciise uu yahay Ilaah ama wiil Ilaah, wuxuuna caadi ahaan qabaa in aan la dilin iskutallaabta, ee la kor u qaaday. Suurad gaar ah oo Quraanka ku jirta ayaa magaceedu yahay Maryan, waxaana Ciise lagu soo xusay meelo badan.