Dherginta macnaha

Dherginta macnaha (Ingiriisi: semantic satiation) waa ifafaale maskaxeed oo dhaca marka eray ama weedh gaaban si joogto ah dib loogu celiyo — ha ahaato hadal ku dhawaaqid ah ama akhrin — ilaa uu qofka dareemo in erayga uu noqday dhawaaq aan macne lahayn. Codku wuu sii jiraa, laakiin xiriirka degdegga ah ee u dhexeeya codka iyo macnihiisa wuu daciifaa muddo gaaban.

Ifafaalahan waa mid ku meel gaar ah. Kadib nasasho gaaban ama marka erayga lagu isticmaalo jumlad kale, macnuhu wuu soo laabtaa. Waxaa badanaa lagu tijaabiyaa shaybaarrada cilmi-nafsiga luqadda iyadoo lagu celiyo eray 30 ilaa daqiiqad, kadibna la cabbiro sida qofku u dhaqso badan yahay inuu xiriiriyo erayga iyo macne la xiriira.

Sharraxaadda

Sharraxaadda ugu caansan waxay ku salaysan tahay fikradda 'daalka firfircoonaanta' (neural adaptation). Marka isla xidhiidhka maskaxeed ee eray si isdaba-joog ah loo kiciyo, jawaabtiisu way yaraataa. Sidaas darteed helidda macnaha way gaabisaa, halka aqoonsiga codka uu sii socdo. Tan waxaa lagu sharraxaa in maskaxdu ay kala saarto habaynta dhawaaqa iyo habaynta macnaha.

Cilmi-baarayaal qaar waxay ku doodaan in ifafaalahu uusan oo dhan ka imaanin daal, laakiin uu qayb ka yahay isbeddel ku yimaadda feejignaanta iyo sida qofku u tarjumo hawsha. Marka dib-u-celintu badan tahay, qofku wuxuu la kulmaa dareen aan caadi ahayn oo ku saabsan qaabka codka, taasoo xoojisa dareenka macne-la'aanta.

Taariikhda ereyga

Fikradda dib-u-celinta erayga oo macnaha yaraysa waxaa lagu tilmaamay qoraallo cilmi-nafsi oo horraantii qarnigii labaatanaad ah, iyadoo magacyo kala duwan la isticmaalay. Ereyga Ingiriisiga ah ee 'semantic satiation' wuxuu caan ku noqday cilmi-baaris ay sameeyeen cilmi-nafsi-yaqaanno dhexe qarnigii labaatanaad, kuwaas oo tijaabooyin cabbir leh u sameeyay.

Isticmaal iyo xiriir

Dherginta macnaha waxaa loo isticmaalay hab tijaabo oo lagu baaro sida macnaha loo kaydiyo maskaxda, sida cilmi-baaris ku saabsan dadka laba luqadood ku hadla iyo dadka gagabka leh. Waxaa sidoo kale lagu tilmaamay hab lagu yareeyo walaaca ku xiran ereyo qaar, iyadoo dib-u-celintu ay daciifiso xiisaha shucuureed ee erayga la xiriira. Waxay xiriir la leedahay ifafaale kale oo la mid ah, sida marka sawir ama muuqaal si joogto ah loo eego uu u ekaado mid aan la aqoonsan karin.