Dhiirigelin

Dhiirigelin (Ingiriisi: motivation) waa hannaanka gudaha ah ee dhaqaajiya qofka, hagaya jihada ficilkiisa, isla markaana go'aamiya inta uu ku sii adkaysanayo hawl. Erayga waxaa sidoo kale loo isticmaalaa macnaha "kalsooni-siin" ama "niyad-gelin", taas oo ah marka qof kale hadal, abaalmarin ama taageero ku kiciyo mid kale. Cilmi-nafsiga waxaa badanaa lagu qeexaa saddex qaybood: bilaabidda ficilka, jihaynta ficilka, iyo sii wadidda ficilka.

Dhiirigelin lama arki karo si toos ah; waxaa laga soo saaraa dhaqanka la arko - tusaale ahaan xulashada hawsha, xoogga la geliyo, iyo waqtiga lagu adkaysanayo marka caqabad timaado. Sababtaas awgeed, cilmi-baarayaashu waxay isticmaalaan cabbiro dadban sida su'aalaha is-warbixinta, waqtiga hawsha lagu qaato, iyo tijaabooyin la maamulo.

Dhiirigelin gudaha iyo mid dibadda

Kala-soocidda ugu caansan waa dhiirigelin gudaha (intrinsic) iyo mid dibadda (extrinsic). Dhiirigelinta gudaha waxay ka timaaddaa hawsha lafteeda: xiisaha, kal-gacaylka, ama dareenka horumarka. Dhiirigelinta dibadda waxay ku xidhan tahay natiijo ka baxsan hawsha: lacag, buundo, ammaan, ama ka fogaanshaha ciqaab. Labadu way isku dari karaan; qaar ka mid ah cilmi-baarista waxay muujisay in abaalmarin dibadeed oo la xakameeyo ay mararka qaarkood yareyn karto xiisaha gudaha ee hawl horeba loo jeclaa, taas oo loo yaqaan saameynta hoos-u-dhaca abaalmarinta.

Aragtiyaha waaweyn

Aragtida baahiyaha waxay ku doodaan in dhaqanku ka dhasho buuxinta baahiyo aasaasi ah. Tusaale caan ah waa taxanaha baahiyaha ee Maslow, oo baahiyaha jireed ka bilaabma ilaa is-xaqiijinta. Aragtida is-go'aaminta (self-determination theory) waxay saddex baahiyood oo nafsi ah tilmaantaa: madax-bannaani, karti, iyo xidhiidh bulsheed. Aragtida filashada waxay dhiirigelinta ku sharraxdaa isku-dhufashada rajada guusha iyo qiimaha natiijada. Aragtida bartilmaameedka dejinta waxay tilmaamtaa in bartilmaameedyo gaar ah oo caqabad leh ay guud ahaan keenaan waxqabad ka sarreeya kuwa aad u guud.

Dhinaca bayoolajiga

Nidaamyada maskaxda ee la xidhiidha abaalmarinta ayaa qayb ka ah dhiirigelinta. Dopamine, oo ah unug-gudbiye kiimikaad ah, waxaa lala xidhiidhiyaa raadinta abaalmarinta iyo barashada saadaasha ah, halkii uu ka ahaan lahaa oo kaliya dareenka raaxada. Xaaladaha jireed sida gaajada, harraadka iyo hurdo-la'aanta ayaa sidoo kale beddela mudnaanta dhaqanka.

Adeegsiga waxbarasho iyo shaqo

Waxbarashada, macallimiintu waxay isticmaalaan jawaab-celin joogto ah, bartilmaameed la cayimay, iyo xor-u-noqosho xulasho si ay u kordhiyaan ku-lug-lahaanshaha ardayda. Meelaha shaqada, qaab-dhismeedka hawsha, aqoonsiga, iyo fursadaha horumarka ayaa badanaa lagu tilmaamaa arrimo saameeya waxqabadka iyo joogitaanka shaqaalaha. Natiijooyinka cilmi-baaristu way kala duwan yihiin marka la eego bulshada, nooca hawsha iyo qaabka la cabbiray.