Dhuxul

Dhuxul (Ingiriisi: charcoal) waa walax madow oo carbon badan leh oo laga helo marka qoryo ama walxo kale oo dhir ah lagu kululeeyo meel hawo yar ama aan hawo lahayn. Habkan waxaa la yiraahdaa pyrolysis, taasoo ah kala baxsanaanta walxaha dabiiciga ah iyagoo aan si buuxda u gubanin. Biyaha iyo gaasaska fudud way baxaan, waxaana hadha jir badanaa carbon ah.

Dhuxusha waxaa loo isticmaalaa shidaal guri iyo mid ganacsi. Waxay bixisaa kulayl sarreeya oo qiiq ka yar kan qoryaha cusub, culayskeedana way ka fudud tahay qoryaha, sidaas darteed way ku fududahay in la qaado oo suuqa la geeyo. Waxaa kale oo loo adeegsadaa birta lagu shubo, sifaynta biyaha, iyo dawooyin qaar.

Sida loo sameeyo

Habka soo jireenka ah waa in qoryo la tuulo, ciid ama dhoobo lagu daboolo, kadibna la shido. Daboolku wuxuu xakameeyaa hawada gasha si qoryuhu aysan dhammaan u gubanin. Muddo maalmo ah kadib, tuulmadu way qaboowdaa, dhuxushana waa la soo saaraa. Warshadaha casriga ah waxay isticmaalaan foornooyin bir ah oo lagu qabto gaasaska baxa, taasoo yareysa qiiqa iyo lumitaanka.

Isticmaal iyo nooc

Dhuxusha lagu karsado waxay caadi ahaan ku jirtaa qaab jajab ah ama tuubbo la cadaadiyay (briquette). Nooca la yiraahdo dhuxusha firfircoon (activated carbon) waxaa lagu daaweeyaa kulayl iyo gaas si ay u yeelato dalool badan; waxaa loo isticmaalaa sifaynta biyaha iyo hawada. Farshaxanku sidoo kale wuxuu adeegsadaa qori dhuxuleysan oo lagu sawiro.

Dhaqaale iyo deegaan

Waddamo badan oo Afrika iyo Aasiya ah, dhuxushu waa isha ugu weyn ee shidaalka guriga magaalooyinka. Ganacsigeedu wuxuu shaqo siiyaa dad tiro badan, laakiin goynta geedaha si joogto ah waxay saameyn ku yeelan kartaa daboolka dhirta iyo carrada. Dowladdo qaar waxay dejiyeen sharciyo xaddidaya goynta iyo dhoofinta, iyadoo la kordhinayo foornooyin waxtar sare leh iyo shidaal kale sida gaaska.