Dooni

Dooni (sidoo kale la yidhaahdo doon) waa qalab biyaha lagu socdo oo caadi ahaan ka yar markabka weyn. Waxaa loo isticmaalaa kalluumeysiga, gaadiidka dadka iyo alaabta, ganacsiga xeebaha, ciyaaraha iyo raadinta. Doonyaha qaarkood waa kuwo la tuujiyo (seyli), qaarna gantaalo (waan) lagu wado, qaarna matoor lagu rakibay.

Kala soocidda doon iyo markab ma aha mid xad adag leh. Badanaa waxaa lagu qiyaasaa cabbirka, awoodda xamuulka iyo in la geyn karo bad furan oo fog iyo in kale. Qaab-dhismeedka guud wuxuu ka kooban yahay jirridda (hull), oo biyaha ka celisa oo taageerta culeyska, iyo qaybaha kale sida shiraaca, dabaasha (rudder) iyo suunka.

Sida ay u sabbeyso

Doonta waxay ku sabbeysaa mabda'a riixitaanka biyaha: jirridda oo biyo ka saarta ayaa hesha xoog kor u riixaya oo la mid ah culeyska biyaha la saaray. Marka jirridda ay tahay mid biyo geli waayo oo hawo badan ku jirto, doonta ayaa sabbeysa xitaa haddii alaabta laga sameeyay ay ka culus tahay biyaha. Deggenaanta doonta waxay ku xidhan tahay ballaca jirridda, meesha culeyska ku jiro iyo saldhigga hoose (keel) ee qaar ka mid ah doonyaha lagu daro.

Noocyada

Doonyaha waxaa loo kala saaraa sida loo wado: doonyaha waan (sida canoe iyo kayak), doonyaha shiraac leh, iyo doonyaha matoorka leh. Waxaa sidoo kale loo kala saaraa shaqada: doonyo kalluumeysi, doonyo gaadiid, doonyo samatabbix, doonyo ciyaareed iyo doonyo ilaalo xeebeed. Alaabta laga sameeyo waxay ka mid tahay alwaax, birta, aluminium, fiberglass iyo caag.

Doonyaha Badweynta Hindiya

Xeebaha Soomaaliya iyo guud ahaan Badweynta Hindiya waxaa dhaqan u ah doonyo alwaax ah oo shiraac leh, oo dabaysha mawsimka (monsoon) lagu safro. Doonyahan waxaa loo adeegsaday ganacsiga xeebaha, gaadiidka dadka iyo kalluumeysiga. Waqtiyada dambe, matoorada dibedda lagu xidho (outboard) ayaa noqday kuwo caan ah oo lagu daray doonyaha kalluumeysiga ee yaryar.