Galley

Galley (magaca sayniska: Zea mays) waa dalag ka mid ah qoyska cawska (Poaceae), oo la beero si loo helo miro cad ama huruud ah oo ku dhex jira dhuun (koob) qolof caleemo ah ku duudduuban. Waa mid ka mid ah saddexda dalag ee ugu badan wax-soo-saarka adduunka, oo la simaya sarreenka iyo bariiska.

Soomaaliya galleyda waxaa lagu beeraa gobollada beeraha leh, gaar ahaan aagga labada webi ee Shabeelle iyo Jubba, iyo dhulalka roobka lagu tiirsan yahay ee bariga iyo koonfurta. Miraha waa la shiidaa, waxaana laga sameeyaa soor iyo kabsi, halka caleemaha iyo caws-hadhaagu ay noqdaan cunto xoolaad.

Asalka iyo faafitaanka

Galleyda waxay ka soo jeedaa Mareykanka Bartamaha, halkaas oo beeralaydu ay kaga soo dhaliyeen dhir duurjoog ah kumanaan sano ka hor. Kadib socdaalkii badda ee qarnigii 15-aad iyo 16-aad, waxay gaartay Yurub, Afrika iyo Aasiya. Afrika waxay ku fidday si degdeg ah maxaa yeelay way la qabsataa deegaanno kala duwan, waqti gaabanna way bislaataa marka la barbardhigo dalagyo kale.

Astaamaha dhirta

Galleydu waa geed hal-xilli ah oo jirid madhalays ah leh, dherer u dhexeeya hal mitir ilaa in ka badan saddex mitir iyadoo ku xiran nooca. Waxay leedahay ubax lab ah oo ku yaal caarada geedka iyo ubax dheddig ah oo ka soo baxa dhinaca jiridda; timaha jilicsan ee koobka ka soo baxaa waa qaybaha qaata boodhka lab. Boodhka waxaa inta badan qaada dabaysha, taas oo keenta in beerashada la isku dhex qaso marka noocyo kala duwan ay is dhinac yaalliin.

Isticmaalka

Marka lagu daro cuntada aadanaha, galleyda waxaa loo isticmaalaa quud xoolo, saliid laga soo saaro nudaha miraha, sonkor-dareere (syrup) iyo istaarj warshadeed. Qaar ka mid ah dalalka waxaa laga sameeyaa shidaal-bayoolaji ah (ethanol). Miraha qalalan ayaa si fudud loo kaydin karaa muddo dheer, taas oo ka dhigaysa dalag muhiim u ah amniga cuntada.