Geed Hindi
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
87 luqadood
Geed Hindi (magaca sayniska: Azadirachta indica) waa geed weyn oo ka tirsan qoyska Meliaceae. Wuxuu asal ahaan ka soo jeeda qaaradda Hindiya, laakiin maanta wuxuu ku baxaa gobollo badan oo kulaylaha iyo kulaylaha dhexe ah, oo ay ku jiraan Afrika, Bariga Dhexe iyo qaybo ka mid ah Aasiya. Somaliland iyo Soomaaliya, gaar ahaan magaalooyinka, waxaa loo beeray hoos iyo ilaalinta ciidda.
Geedka wuu ku adkaysan karaa roob yar iyo ciid liidata, taasina waxay ka dhigtay mid loo isticmaalo ka hortagga saxaraynta. Caleentiisa, midhihiisa, iyo saliidda laga soo saaro abuurka waxay ku jiraan waxyaabo kiimiko ah oo la isticmaalo dawooyinka dhaqanka iyo ka hortagga cayayaanka.
Sifada geedka
Geed Hindi waa geed dherer dhexdhexaad ah ilaa dheer, oo laamihiisu ballaadhan yihiin oo hoos fidsan samayn kara. Caleentiisa waa mid isku-dhaf ah (compound), oo caleen-yaryar badan oo geesaha leh af-gooyo ku yaal laan yar isku xiran. Ubaxyadu waa cadcad, yaryar, oo uruur ah. Midhaha marka ay bislaadaan waa jaalle-huruud, oo kow ilaa laba abuur ku jira.
Isticmaalka
Laamaha yar-yar ee geedka waxaa qaar ka mid ah bulshooyinka u isticmaalaan nadaafadda ilkaha (caday). Saliidda abuurka waxaa loo isticmaalo warshadaha saabuunta iyo waxyaabaha maqaarka. Beeraha, dheecaanka caleenta iyo saliidda ayaa loo adeegsadaa sida cayayaan-dile dabiici ah; qeybta firfircoon ee ugu caansan waxaa loo yaqaan azadirachtin, kaas oo saameeya korriinka cayayaanka.
Deegaanka iyo faafitaanka
Geedka wuu jecel qorrax badan iyo ciid biyo-dhex-mareen. Wuu u dulqaadan karaa roobka yar iyo heerkulka sare, laakiin wuu ku dhibtoodaa dhul biyo-dhaan ah iyo barafka. Sababta oo ah sida degdeg ah oo uu ku fido iyo abuurkiisa shimbiraha kala qaadaan, dalal qaar waxaa loo tixgeliyaa nooc dhaqan-galay oo ku tartamaya dhirta asaliga ah.