Hooyo

Hooyo waa waalidka dumarka ah ee ilmo dhala ama ilmo koriya. Erayga waxaa loo isticmaalaa saddex hab oo kala duwan: xidhiidhka dhalmada (biology), xidhiidhka sharciga (sida korsashada), iyo xidhiidhka daryeelka maalinlaha ah ee qofka ilmaha koriya.

Bulshooyinka badankood, hooyada waxay qaybtii ugu weyn ka qaadataa daryeelka ilmaha yar: quudinta, caafimaadka, iyo barbaarinta hore. Qaybsanaanta shaqadaas waalidnimo way kala duwan tahay dhaqan ilaa dhaqan, waqti ilaa waqti, iyo qoys ilaa qoys.

Dhinaca caafimaadka iyo uurka

Dhalmada waxay ku bilaabmaataa uur qaadasho, kaas oo caadi ahaan socda muddo dhawr bilood ah ka hor foosha. Inta uu uurka socdo, jidhka hooyada wuxuu maro isbeddello hormoonal iyo mid jidheed ah. Daryeelka uurka (antenatal care) waa baaritaanno joogto ah oo lagu ilaaliyo caafimaadka hooyada iyo uurjiifka. Ka dib foosha, waxaa jira muddo bogsasho ah oo loo yaqaan xilliga umulka, taas oo ay suurtogal ku tahay caqabado caafimaad iyo maskaxeed, oo ay ka mid tahay murugada umulka ka dib.

Naas-nuujintu waa hab quudin oo caalami ah oo caano hooyada ah lagu siiyo ilmaha. Hay'adaha caafimaadka caalamiga ah waxay ku boorriyaan in ilmaha bilowga noloshiisa caano hooyo la siiyo, iyada oo dabadeed lagu daro cunto kale.

Doorka bulshada iyo dhaqaalaha

Hooyooyinka badankood waxay isku daraan shaqada guriga iyo mid dibadda ah. Cilmi-baadhista bulshada waxay muujisay in daryeelka aan mushahar lahayn — karinta, nadaafadda, iyo daryeelka ilmaha — uu culeys weyn saaro waqtiga dumarka. Siyaasado sida fasaxa umusha, xarumaha daryeelka ilmaha, iyo lacag-caawimaadda ilmaha waxaa loogu talagalay in la yareeyo culeyskaas.

Dhaqan iyo xusuus

Diimaha iyo dhaqamada badan hooyada waxay ku leedahay meel sharaf leh. Suugaanta Soomaalida iyo mid caalami ahba, hooyada waxaa lagu tilmaamaa astaan naxariis iyo asal. Dalal badan waxay leeyihiin maalin sannadle ah oo hooyooyinka lagu xuso, laakiin taariikhda maalintaas way kala duwan tahay dal ilaa dal.