Jirjiroole

Jirjiroole (Chamaeleonidae) waa qoys ka mid ah xamaaratada masaska-la-mid-ah ee lagu daro qaybta buulcada (lizards). Waxaa lagu garto jidhkooda dhinacyada ka fidsan, indhaha waaweyn ee kala duwan u dhaqaaqi kara, carrabka dheer ee si degdeg ah u soo baxa, iyo awoodda ay ku beddelaan midabka maqaarka.

Inta badan noocyada waxay ku nool yihiin Afrika, gaar ahaan Madagascar iyo bariga Afrika, waxaana sidoo kale laga helaa Jasiiradda Carabta, Hindiya iyo qaybo ka mid ah koonfurta Yurub. Waxay caadi ahaan degaan geedo iyo kaymo, in yar oo ka mid ahna waxay ku nool yihiin dhul lamadegaan ah ama ciid.

Muuqaalka jidhka

Faraha jirjiroole waxay u kala qaybsan yihiin laba koox oo isku soo jeeda, taasoo u suurtogelinaysa inuu si adag u qabsado laamaha. Noocyo badan waxay leeyihiin dabo isku duuduuban (prehensile) oo sidoo kale qabashada u adeegta. Madaxa qaar waxay leeyihiin geeso ama koofiyad lafeed ah, badanaa ka weyn labka.

Indhaha iyo ugaarsiga

Il kasta oo jirjiroole waxay dhaqaaqi kartaa iyada oo tan kale ka madax-bannaan, taasoo u ogolaanaysa inuu isla mar hal mar eego laba dhinac oo kala duwan. Marka uu cayayaan arko, labada il ayaa isu jeesta si uu masaafada u qiyaaso, kadibna carrabka oo aad u dheer ayuu si degdeg ah u tuuraa. Cuntadooda inta badan waa cayayaan; noocyada waaweyni waxay sidoo kale cunaan buulcado yaryar iyo caleemo.

Beddelka midabka

Beddelka midabka wuxuu ku xiran yahay unugyo gaar ah oo maqaarka ku jira. Marka la caadeeyo, ujeeddadu ma aha oo keliya inuu isku daboolo deegaanka; badanaa waxay muujisaa xaalad kulaylka jidhka, walwal, ama isgaarsiin la timid kuwa kale — tusaale ahaan digniin gees ah ama soo jiidasho lammaane.

Taranka iyo xaaladda

Noocyo badan ayaa ukun dhala oo ciidda ku duugta, halka qaar kale ay dhalaan dhal nool. Noocyada qaar ee Madagascar waxaa ku dhaca cimri gaaban oo hal sanad ka yar. Baabi'inta kaymaha iyo ganacsiga xayawaanka guryaha lagu hayo waxay saameeyeen noocyo badan, kuwaas oo qaarkood lagu daray liisaska ilaalinta.