Juqraafi

Juqraafi (Ingiriisi: Geography) waa cilmi baara dusha sare ee Dhulka, sifooyinkeeda dabiiciga ah, iyo sida dadku u degaan una isticmaalaan goobaha. Cilmigu wuxuu isku xiraa aqoonta dabeecadda iyo tan bulshada, isagoo su'aal ka keenaya meesha wax ka dhacaan, sababta ay halkaas uga dhacaan, iyo sida goobuhu isugu xiran yihiin.

Erayga waxaa laga soo qaatay Giriiggii hore, oo micnihiisu yahay "qorista ama sawirista Dhulka". Waxaa loo qaybiyaa laba qaybood oo waaweyn: juqraafiga dabiiciga ah (physical geography) iyo juqraafiga bini'aadamka (human geography). Khariidad-samaynta (cartography) iyo tignoolajiyada macluumaadka juqraafiga (GIS) waa qalabka ugu muhiimsan ee cilmigan.

Juqraafiga dabiiciga ah

Qaybtan waxay baartaa muuqaalka dhulka (buuraha, dooxooyinka, bannaanka), cimilada, biyaha, carrada, iyo nolosha dabiiciga ah. Waxaa ka mid ah laamo sida cilmiga cimilada (climatology), cilmiga muuqaalka dhulka (geomorphology), iyo cilmiga biyaha (hydrology). Waxay sharraxdaa sida hawada, biyaha iyo dhulku ay isu saameeyaan.

Juqraafiga bini'aadamka

Qaybtan waxay eegtaa qaybsanaanta dadka, magaalooyinka, dhaqaalaha, socdaalka, iyo siyaasadda meelaha. Laamaha ka mid ah waa juqraafiga dadweynaha, juqraafiga magaalooyinka, juqraafiga dhaqaalaha iyo juqraafiga siyaasadeed. Tusaale ahaan, waxay falanqaysaa sababaha dadku uga guuraan miyiga una raraan magaalooyinka.

Habka iyo qalabka

Juqraafiyiintu waxay isticmaalaan khariidado, sawirro dayax-gacmeed (remote sensing), iyo nidaamyada GIS si ay xog meel-ku-xiran u ururiyaan una falanqeeyaan. Sidoo kale waxay sameeyaan cilmi-baaris goobta ah: cabbiraad, wareysiyo, iyo diiwaangelin deegaan.

Adeegsi

Aqoonta juqraafi waxaa loo adeegsadaa qorshaynta magaalooyinka, maaraynta kheyraadka biyaha iyo dhulka, digniinta masiibooyinka sida abaaraha iyo daadadka, iyo go'aan-qaadashada maamul iyo ganacsi. Waxay sidoo kale saldhig u tahay barashada xuduudaha iyo xiriirka dowladaha.