Laanqayr

Laanqayr waa qaab joomatari ah oo ka kooban laba xariiq ama laba alwaax oo is-gooya. Marka labada xariiq isku dherer yihiin oo bartamaha isku gooyaan, waxaa la yiraahdaa laanqayr toosan; haddii xariiqda taagan ka dheer tahay tan jiifta, waxaa la yiraahdaa laanqayrta dheer ee caadiga ah.

Qaabkan waxaa laga helay farshaxanka iyo calaamadaha dad badan oo ka horreeyay diinta Kiristaanka, oo mararka qaar loo isticmaalay tilmaanta afarta jiho ama qorraxda. Laakiin isticmaalka ugu caansan maanta wuxuu la xiriiraa Kiristaanka, taasoo ka timid sheekada dilka Ciise ee ku qoran kitaabbada Kiristaanka.

Asalka iyo taariikhda hore

Boqortooyada Roomaanka waxay laanqayrta u isticmaashay hab ciqaab dil ah, oo qofka lagu xiro ama lagu qodbo alwaax isgooyay ilaa uu dhinto. Ciqaabtan badanaa waxaa loo adeegsaday addoommo, kuwa caasiyoobay iyo dembiilayaasha siyaasadeed. Kiristaanku waxay rumaysan yihiin in Ciise si tan la mid ah loo dilay, taasina ayay ka dhigtay laanqayrta astaanta ugu weyn ee diintooda.

Qarniyadii ugu horreeyay, Kiristaanku ma badnayn isticmaalka laanqayrta si furan; astaano kale sida kalluunka ayaa la adeegsaday. Isticmaalka ballaaran ee laanqayrta ee kaniisadaha, qabuuraha iyo dahabka waxaa la xiriirin karaa xilliyadii dambe ee taariikhda kaniisadda.

Noocyada

Waxaa jira noocyo badan oo laanqayr ah, kuwaas oo ku kala duwan dhererka xariiqyada iyo qaabka daraf. Waxaa ka mid ah laanqayrta Laatiinka (xariiqda taagan ka dheer), laanqayrta Giriigga (labada xariiq siman), laanqayrta Ortodokska ee xariiqyo dheeraad leh, iyo laanqayrta ku dhufan (saltire) oo u eg xarafka X. Mid kasta oo ka mid ah waxay leedahay taariikh iyo isticmaal gaar ah oo kaniisado ama gobollo la xiriira.

Isticmaalada kale

Laanqayrta waxaa loo isticmaalaa calanno iyo shaabado dalal badan, gaar ahaan waddammada Yurub ee Waqooyiga. Sidoo kale astaanta caafimaadka iyo gargaarka degdegga ah waxay isticmaashaa laanqayr casaan ah oo asal cad ah leh; ururrada kale waxay bixiyaan astaan la mid ah oo bilic ah. Xisaabta iyo farsamada, calaamadda isku-darka (+) iyo tan iskudhufashada (×) waa qaab laanqayr ah.