Liin bambeelmo

Liin bambeelmo (Citrus × paradisi), oo sidoo kale loo yaqaan bambeelmo, waa geed miro dhala oo ka tirsan qoyska liinta (Rutaceae). Mirihiisu waa kuwo waaweyn, wareegsan, jaalle ama midab casaan-jaale ah, oo dhadhankoodu isku dar yahay macaan iyo qadhaadh (bitter). Waa geed had iyo jeer cagaaran (evergreen) oo caleemihiisu adag yihiin.

Nooca waa hybrid — ma aha nooc asal ahaan dabiici ah oo keligiis soo baxay, ee wuxuu ka dhashay isku-dhaf u dhexeeya pomelo (Citrus maxima) iyo liin macaan (Citrus × sinensis). Calaamadda '×' ee magaca sayniska ah waxay muujinaysaa isku-dhafkaas. Waxaa markii ugu horreysay lagu aqoonsaday jasiiradaha Karibiyaanka, gaar ahaan Barbados, qarniyadii dambe.

Astaamaha dhirta

Geedku wuxuu gaari karaa dherer dhexdhexaad ah, caleemuhuna waa kuwo dhaadheer oo dhalaalaya. Ubaxyadu waa cadaan, waxayna leeyihiin ur xoog leh. Mirihiisu inta badan kooxo (cluster) ayay ku dhashaan laamaha, taasoo ah sababta magaca Ingiriisiga ah 'grapefruit' loogu bixiyay — waxay u eg yihiin rucubyada canabka. Miraha gudahooda waxaa u qaybsan qaybo (segments) leh maadada dareeraha ah.

Noocyada iyo beerashada

Waxaa jira noocyo kala duwan oo lagu kala saaro midabka gudaha: cad, casaan-jaale (pink), iyo guduud (ruby/red). Midabka guduudka ah wuxuu ka yimaadaa maadada lycopene. Geedku wuxuu u baahan yahay cimilo diirran oo aan barafku saameyn, iyo carro biyo si fiican u sii daysa. Waxaa si ballaaran loogu beeraa Maraykanka (gaar ahaan Florida iyo Texas), Shiinaha, Mexico, iyo waddammo Bahda Dhexe ku yaal.

Isticmaalka iyo nafaqada

Miraha waxaa loo cuni karaa iyagoo cusub, ama waxaa laga sameeyaa casiir. Waxay hodan ku tahay fitamiin C iyo fiber, kaloriguna hooseeyaan. Qolofta iyo saliidda ka soo baxda ayaa loo isticmaalaa carfin (aromatics) iyo cunto-samayn.