Neefta

Neefta (Ingiriisi: Asthma) waa cudur muddo dheer socda oo saameeya marinnada hawada ee sambabbada. Marinnadu waxay noqdaan kuwo si xad-dhaaf ah u falcelinaya walxaha ku jira hawada, taasoo keenta bararka gudaha marinka, murqaha ku wareegsan oo isku dhufta, iyo xab (mucus) badan. Natiijadu waa in hawadu si dhib leh u soo gasho oo u baxdo.

Neeftu waxay ku dhacdaa carruur iyo dad waaweynba, oo badanaa waxay bilaabantaa yaraanta. Xaaladdu waa mid isbeddelaysa: qofku wuxuu maalmo badan noqon karaa mid caadi ah, kadibna wuxuu la kulmaa weerar (attack) ay astaamuhu si degdeg ah u sii xumaadaan. Daaweyn joogto ah iyo ka fogaanshaha waxa kiciya waxay dadka badankood u suurtageliyaan nolol firfircoon.

Astaamaha

Astaamaha ugu caansan waa neefta oo cidhiidhi noqota, sanqadh foodhi ah oo neefta la baxda (wheeze), qufac gaar ahaan habeenkii ama aroorta hore, iyo culeys laab. Astaamuhu badanaa way sii xumaadaan habeenkii, jimicsiga kadib, ama xilliyo gaar ah. Weerar daran wuxuu keeni karaa in qofku hadalka ku adkaato oo u baahdo daryeel degdeg ah.

Waxa kiciya

Waxyaabaha caadiga ah ee weerarka kiciya waxaa ka mid ah boodhka guriga iyo cayayaanka yaryar ee ku jira, timaha xayawaanka, manka dhirta (pollen), caaryada, qiiqa sigaarka, wasakhda hawada, urta kiimikada, qabowga hawada, jimicsiga, iyo caabuqyada hargabka. Qof kastaa wuxuu leeyahay liis u gaar ah, sidaas darteed aqoonsiga waxa kiciya waa qayb muhiim ah oo daaweynta ka mid ah.

Baaritaanka iyo daaweynta

Baaritaanku wuxuu ku saleysan yahay taariikhda astaamaha, baaritaanka jirka, iyo tijaabooyin cabbiraya socodka hawada sida spirometry ama qalabka cabbira xawaaraha neefta la baxo. Daaweyntu waxay u qaybsantaa laba nooc: dawooyinka degdegga ah ee furaya marinnada marka weerarku dhaco, iyo dawooyinka joogtada ah (badanaa steroid la neefsado) oo yareeya bararka mudda dheer. Dawooyinka badankood waxaa loo qaataa qalab la neefsado oo dawada si toos ah sambabbada u geeya.